වරදකරු වී බන්ධනාගාරගත කර සිටින පූජ්‍ය ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන් පසුගියදා සිවුර නොමැතිව බන්ධනාගාර ඇඳුමෙන් (ජම්පරයෙන්) කොළඹ මහාධිකරණය වෙත ඉදිරිපත් කිරීමත් සමඟ රට තුළ දැඩි සංවාදයක් සහ ආන්දෝලනාත්මක තත්ත්වයක් නිර්මාණය වී තිබේ.
මේ සම්බන්ධයෙන් මහානායක හිමිවරුන් විසින් බන්ධනාගාර කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා වෙත ලිඛිතව විරෝධය පළ කර ඇති අතර, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක් ද ගොනු කර ඇත. තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගනිමින් ජනාධිපතිවරයා මහා සංඝරත්නය හමුවී, පවතින නීති සහ රෙගුලාසි සමාලෝචනය සඳහා සති දෙකක් ඇතුළත කමිටුවක් පත් කිරීමට පොරොන්දු වී තිබේ.
සිද්ධියේ පසුබිම සහ නීතිමය තත්ත්වය
ප්‍රගීත් එක්නැලිගොඩ මහතාගේ අතුරුදහන් වීමට අදාළ නඩුවේදී සන්ධ්‍යා එක්නැලිගොඩ මහත්මියට අධිකරණය තුළදී තර්ජනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ චෝදනාවට 2018 වසරේදී හිමිවූ වසර 6ක සිරදඬුවමින් ඉතිරි කොටස ඥානසාර හිමියන් දැනට විඳිමින් සිටියි. 2019 දී හිමිවූ ජනාධිපති සමාව 2026 සැප්තැම්බර් 10 වන දින ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් බලරහිත කිරීමෙන් පසු, ඉස්ලාම් දහමට අපහාස කිරීම සම්බන්ධ වෙනත් නඩුවකට අදාළව ඔක්තෝබර් 6 වන දින උන්වහන්සේ මෙලෙස බන්ධනාගාර ඇඳුමෙන් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කෙරිණි.
බන්ධනාගාර දෙපාර්තමේන්තුව පෙන්වා දෙන්නේ මෙය පොදු රෙගුලාසියක් බවයි:
-
රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත හිමිවරුන්: සිවුර දැරීමට අවසර ඇත.
-
සුළු සිරදඬුවම්: අනුමත පෞද්ගලික ඇඳුම් භාවිත කළ හැක.
-
බරපතල වැඩ සහිත සිරදඬුවම් සහ වසර 3කට වැඩි සිරදඬුවම් ලැබූවන්: අධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීමේදී බන්ධනාගාර ඇඳුම අනිවාර්ය වේ.
-
දැනට බන්ධනාගාරගතව සිටින භික්ෂූන් වහන්සේලා 63 දෙනාටම මෙම පොදු නීතිය බලපාන අතර, 2018 වසරේ සිරදඬුවම් විඳි කාලයේදී ද ඥානසාර හිමියන් මෙම ඇඳුම භාවිතා කළ බව ජනාධිපතිවරයා පෙන්වා දී ඇත.
මහා නායක හිමිවරුන්ගේ සහ පාර්ශවයන්ගේ ස්ථාවරය
මහානායක හිමිවරුන් අධිකරණ තීන්දුව හෝ සිරදඬුවම අභියෝගයට ලක්කර නොමැති අතර, උන්වහන්සේලාගේ අවධානය යොමුව ඇත්තේ ආගමික ශාසනික සම්ප්‍රදාය කෙරෙහිය.
-
සංඝ සභා තීරණය: විනය පිටකයට අනුව යම් භික්ෂුවක් පාරාජිකා වී ඇත්දැයි තීරණය කිරීම සහ සිවුර අහෝසි කිරීම සංඝ සභාවේ වගකීමක් මිස බන්ධනාගාර දෙපාර්තමේන්තුවේ කාර්යයක් නොවන බව උන්වහන්සේලා පෙන්වා දෙති.
-
නීතිමය පදනම: බන්ධනාගාර ස්ථාවර නියෝග 550 (Prison Standing Order 550) සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ රැඳවියන් පිළිබඳ අවම සම්මත නීති (Mandela Rules) උපුටා දක්වමින්, අධිකරණයට රැගෙන යන විට සාමාන්‍යයෙන් අඳින පළඳින ඇඳුමට (සිවුරට) අවසර දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටිති.
ඓතිහාසික පූර්වාදර්ශ: අතීත සිදුවීම් සංසන්දනය
අතීතයේදී ද ආගමික පූජකවරුන් නීතිය හමුවේ වරදකරුවන් වූ අවස්ථාවලදී රාජ්‍යය සහ අධිකරණය කටයුතු කළ ආකාරය මෙම සිදුවීමට හොඳ පූර්වාදර්ශ සපයයි:
-
තල්දූවේ සෝමාරාම හිමි (1959): එස්.ඩබ්ලිව්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක අගමැතිතුමා ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් වරදකරු වූ සෝමාරාම හිමියන්, නඩු විභාගය අතරතුර අධිකරණයට පැමිණීමේදී කහ සිවුර භාවිත කිරීම නතර කළේය. පසුව 1962 දී එල්ලා මරණයට පෙර සිවුර අතහැරියේය. එකල දේශපාලන ලෙස සම්බන්ධ වූ මාපිටිගම බුද්ධරක්ඛිත හිමියන්ගේ සිරදඬුවම් ලිහිල් කෙරුණද, බන්ධනාගාර ඇඳුම් නීති වෙනස් කිරීමක් සිදු නොවීය.
-
මැතිව් පීරිස් පියතුමා (1984): ද්විත්ව මිනීමැරුම් චෝදනාවකට වරදකරු වී මරණ දඬුවම පසුව ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවමක් බවට පත් වූ ඇංග්ලිකන් පූජක මැතිව් පීරිස් පියතුමා, බන්ධනාගාරයේ සිටියේ සාමාන්‍ය සිරකරුවෙකු ලෙස ජම්පරය අඳිමිනි. කතෝලික හෝ ඇංග්ලිකන් සභාව කිසිවිටෙකත් පූජක ඇඳුම ඉල්ලා සිටියේ නැත.
-
පාස්කු ප්‍රහාරය (2019): පාස්කු ප්‍රහාරයෙන් පසු කාදිනල් මැල්කම් රංජිත් හිමිපාණන් ප්‍රමුඛ කතෝලික සභාව ඉල්ලා සිටියේ සැකකරුවන්ට විශේෂ බන්ධනාගාර නීති නොව, වගවීම සහ සාධාරණ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම පමණි.
විචාරාත්මක නීතිමය සහ දේශපාලනික විශ්ලේෂණය
රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික, බුද්ධි සහ ආරක්ෂක අංශ ප්‍රධානියෙකු ලෙස කටයුතු කළ රචකයා පෙන්වා දෙන්නේ මෙය හුදෙක් ඇඳුමක් පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකට වඩා නීතියේ ආධිපත්‍යය, ආගම සහ දේශපාලනය එකිනෙකින් වෙන්කර තැබීමේ අභියෝගයක් බවයි:
-
සමානාත්මතාවය: නීතිය හමුවේ සියලු දෙනා සමාන විය යුතුය. එක් පුද්ගලයෙකු හෝ විශේෂ සිදුවීමක් ඉලක්ක කර ගනිමින් තදබල මහජන හෝ ආගමික බලපෑම් හමුවේ නීති වෙනස් කිරීමෙන්, නීතිය යනු සාකච්ඡා කර වෙනස් කරගත හැකි දෙයක් යැයි සමාජයට වැරදි පණිවිඩයක් යයි.
-
රාජ්‍යයේ වගකීම: ජනාධිපතිවරයා පවතින නීතිය ආරක්ෂා කිරීමට දැක්වූ අදහස් නිවැරදි වුවද, විරෝධතා හමුවේ සති දෙකක හදිසි කමිටු සමාලෝචන ප්‍රකාශ කිරීම රාජ්‍යය පසුබැසීමක් ලෙස අර්ථකථනය විය හැක.
-
තත්ත්වය තක්සේරු කිරීම: මෙම විරෝධය සාමාන්‍ය භක්තිකයන්ගේ සංවේදීතාවයක්ද, නැතහොත් ආගමික ප්‍රකාශන ඉදිරියට දමා රජය නම්‍යශීලී කරවීමට සංවිධානාත්මකව කරන ලද්දක්ද යන්න බුද්ධි අංශ මගින් නිවැරදිව හඳුනාගත යුතුය.
නිගමනය:
ධර්මය යනු දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය නොවේ. දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය යනු දේශපාලන ප්‍රකාශනයක් ද නොවේ. ආගමික නායකත්වය හෝ දේශපාලන බලපෑම් හමුවේ නීතිය සැමදෙනාටම එක ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ පොදු රෙගුලාසි මත පදනම්ව කටයුතු කිරීම රජයක පරම වගකීම වේ.
(සටහන: මෙම විශ්ලේෂණය ජාතික ආරක්ෂාව, ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ සහ මහජන ආරක්ෂාව පිළිබඳ හිටපු ජ්‍යෙෂ්ඨ පොලිස් අධිකාරී, රාජ්‍ය බුද්ධි සේවයේ ත්‍රස්තවාදී මර්දන අංශයේ හිටපු ප්‍රධානී සහ “Security Beyond Enforcement (2026)” කෘතියේ කර්තෘ මහින්ද ඩෝල් මහතාගේ අදහස් ඇසුරින් සකස් කරන ලද්දකි.)