හූතිවරුන්ට එරෙහි සටනට තමන් හා එක්වන ලෙස ඊශ්‍රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු ඇමෙරිකාව ඔස්සේ ඉදිරිපත් කළ ඉල්ලීම සෞදි අරාබියේ ඔටුන්න හිමි මොහොමඩ් බින් සල්මාන් කුමරු විසින් නැවත වරක් තදින්ම ප්‍රතික්ෂේප කර තිබේ.
සමීපතම කාලයකදී ‘හාරෙට්ස්’ (Haaretz) පුවත්පත නිකුත් කළ වාර්තාවක දැක්වෙන්නේ, ඇමෙරිකාවේ මැදිහත්වීම මත සෞදි අරාබිය හූති විරෝධී සටනට එක්කර ගැනීමට නෙතන්යාහු උත්සාහ කළද සවුදි අරාබිය එය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති බවයි.
එමෙන්ම ‘යෙදියෝත් අහ්රොනෝත්’ (Yedioth Ahronoth) පුවත්පත වාර්තා කරන්නේ, යේමනයේ හූතිවරුන්ට ප්‍රහාර එල්ල කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඇමෙරිකාව, ඊශ්‍රායල හමුදාපති ඉයාල් සමීර් (Eyal Zamir) සමඟ සාකච්ඡා කර ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඊට එකඟ නොවූ හමුදාපතිවරයා, “මෙවැනි ප්‍රහාර මගින් හූතිවරුන් සහ ඉරානය සමඟ පවතින ගැටුම් තවදුරටත් උග්‍ර වනු ඇති අතර, ඔක්තෝබර් 27 වනදා පැවැත්වීමට නියමිත ඊශ්‍රායල මැතිවරණය කල් දැමීමටද එය හේතු විය හැකිය” යනුවෙන් අනතුරු අඟවා ඇත.
ඇමෙරිකාව සෘජුවම යුද්ධයට පැටලීම මගහැරීමට උත්සාහ කරන අතර, ඊශ්‍රායල හමුදාව මැතිවරණයට බාධා වේ යැයි බියෙන් යුද්ධය මගහැරීමට කල්පනා කරයි. එසේ තිබියදීත් නෙතන්යාහු පමණක් සවුදියේ සහාය ඇතිව යුද්ධයට පිවිසීමට උත්සාහ කරන්නේ මන්ද? ඊශ්‍රායලය සවුදි අරාබියෙන් සැබවින්ම බලාපොරොත්තු වන්නේ කුමක්ද?
නෙතන්යාහුගේ මෙම පියවර ප්‍රධාන කෝණ 4ක් ඔස්සේ විශ්ලේෂණය කළ හැකිය.
1. අරාබි ලෝකය සමඟ ආරක්ෂක සහකාරිත්වය (Security Partnership)
ඊශ්‍රායලය මීට පෙර සෞදියේ අවසරයකින් තොරව හූතිවරුන්ට ප්‍රහාර එල්ල කර ඇති අතර, දැනටද තනිවම හමුදාමය වශයෙන් ප්‍රහාර එල්ල කිරීමේ හැකියාව ඊට ඇත. නමුත් මෙවර නෙතන්යාහුට අවශ්‍ය වන්නේ හමුදාමය ප්‍රහාරයක් පමණක් නොවේ. සවුදිය හරහා මෙම යුද්ධයට පිවිසියහොත්, එය ඊශ්‍රායලයේ තනි ප්‍රහාරයක් ලෙස නොසැලකෙන අතර, ප්‍රබලතම අරාබි – ඉස්ලාමීය රටක් හා එක්ව පොදු සතුරෙකුට එරෙහිව සටන් කරන “අරාබි – ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක සන්ධානයක්” ලෙස ලෝකයට පෙන්විය හැකිය. මෙය නෙතන්යාහුට ලැබෙන විශාල දේශපාලන ජයග්‍රහණයකි.
2. ඊශ්‍රායල මැතිවරණ දේශපාලනය
යුද්ධය ව්‍යාප්ත වුවහොත් ඔක්තෝබර් 27 මැතිවරණය කල් යා හැකි බවට හමුදාපතිවරයා අනතුරු අඟවා ඇත. නෙතන්යාහු මෙම තත්ත්වය භාවිත කරමින්, තමන් “අරාබි රටවල් සමඟ නව සන්ධානයක් ගොඩනගන නායකයා” ලෙස ඡන්දදායකයින්ට පෙන්වීමට උත්සාහ කරන්නේද? එසේත් නැතිනම් කලාපීය යුද්ධය මුවාවෙන් මැතිවරණය කල් දැමීමේ සැලසුමක සිටින්නේද යන්න පිළිබඳවද ප්‍රශ්න මතුවේ.
3. සෞදි – ඊශ්‍රායල රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සබඳතා සාමාන්‍යකරණය සහ IMEC ව්‍යාපෘතිය
ඉන්දියාව අරාබි ගල්ෆ් කලාපය, සෞදි අරාබිය, ජෝර්දානය සහ ඊශ්‍රායලය හරහා යුරෝපයට සම්බන්ධ කරන IMEC (India-Middle East-Europe Economic Corridor) ආර්ථික කොරිඩෝ ව්‍යාපෘතිය මේ වන විට ඇනහිට ඇත. හූති විරෝධී යුද්ධය මුවාවෙන් රියාද් පාලනය සමඟ ආරක්ෂක සහ දේශපාලන මාර්ග විවෘත කරගනිමින්, ඇනහිට ඇති රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සබඳතා යථා තත්ත්වයට පත්කිරීමට සහ IMEC ව්‍යාපෘතියට නැවත පණදීමට නෙතන්යාහු සැලසුම් කරයි.
4. පරස්පර දේශපාලන වාසි (The Political Symbiosis)
මෙහිදී යම් පරස්පර විරෝධී තත්ත්වයක් දක්නට ලැබේ. හූතිවරුන් සෞදියේ ගුවන්තොටුපළ සහ ආර්ථික මධ්‍යස්ථානවලට ප්‍රහාර එල්ල කරන අතර, නෙතන්යාහු සෞදියට හමුදාමය සහාය දීමට ඉදිරිපත් වේ. හූති ප්‍රහාර වැඩි වන තරමට සෞදියට ඊශ්‍රායලයේ ආරක්ෂාව අවශ්‍යය යන මතය නිර්මාණය කිරීමට නෙතන්යාහු උත්සාහ කරයි. හූතිවරුන් පිටුපස වක්‍රව ඊශ්‍රායල සබඳතා සහ මාධ්‍ය ප්‍රචාරණයන් ක්‍රියාත්මක වන බවටද චෝදනා එල්ල වේ. සවුදිය ඊශ්‍රායලය සමඟ අතට අතදීමට සැලැස්වීම මෙහි අවසාන ඉලක්කයයි.
සෞදියේ “නැත” (NO) යන්නෙන් අදහස් වන්නේ කුමක්ද?
සෞදි අරාබියේ මෙම “නැත” යන්න, ඊශ්‍රායල ගුවන් යානා සඳහා තමන්ගේ ගුවන් සීමාව භාවිත කිරීමට ඉඩ නොදීම පමණක් නොවේ. යේමන යුද්ධය පාලමක් ලෙස භාවිත කරමින් නෙතන්යාහු රියාද් පාලනයට ඇතුළු වීම, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සබඳතා බලපෑම් මත ඇතිකර ගැනීම සහ කලාපීය බලය තමන් යටතට ගැනීමට දැරූ උත්සාහය සවුදිය විසින් තදින්ම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.
ඉස්ලාමීය ලෝකයට මෙහිදී ලැබෙන විශාලතම ජයග්‍රහණය වන්නේ, මුස්ලිම්වරුන්ගේ ලෙයින් කැලැල් වූ කිසිදු පාර්ශ්වයක (නෙතන්යාහුගේ හෝ ඇමෙරිකාවේ) සහායකින් තොරව හූතිවරුන් පරාජය කිරීමයි. සෞදි අරාබිය ලබාගත් මෙම ස්ථාවරය, කලාපීය දේශපාලන කරළිය තුළ නෙතන්යාහුගේ සැලසුම්වලට එල්ල වූ බලවත් පහරකි.
ඔබට මෙම වාර්තාවේ යම් සංශෝධනයක් හෝ වෙනසක් කිරීමට අවශ්‍යද?