“දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කළ බව සිංහල දේශපාලන අධිකාරිය පවසයි. එසේ නම්, වසර දහහතකට පසුවත්, ජනතාව ඒ පිළිබඳව කතා කිරීම, ලිවීම, ගීත ගැයීම සහ ඔවුන්ව සමරනු ලැබීම වැළැක්වීමට තවමත් උත්සාහ කරන්නේ මන්ද?”
පරණි කෲෂ්ණරාජනි විසින් නැගූ මෙම ප්‍රශ්නය, නල්ලූර්හි සිදුවූ සිදුවීම් සමග නැවතත් කරළියට පැමිණ ඇත. 1987 සැප්තැම්බර් 26 වන දින උපවාසයේ යෙදී මියගිය රාසයියා පාර්තිපන් හෙවත් තිලීපන්ගේ 39 වන ගුණසමරුව වෙනුවෙන් ඔහුගේ ලෝකඩ උඩුකය පිළිරුවක් ස්ථාපනය කර තිබුණි. නල්ලූර්හි පැවැති සැමරුම් කටයුතු අවසන් වූ පසු, සැප්තැම්බර් 27 වැනිදා අලුයම පොලීසිය විසින් මෙම පිළිරුව ඉවත් කරන ලදී. මෙහිදී දෙමළ දේශපාලන පක්ෂ එකිනෙකාට චෝදනා කරගත් අතර, රජය ප්‍රකාශ කළේ නීතිය හා සාමය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මෙම පියවර ගත් බවයි. අවසානයේදී වැඳපුදාගත් ජනතාවට මල් තැබීමට ඉතිරිවූයේ හිස් පීඨිකාවක් පමණි.
මම මෙසේ ලියන්නේ පිටස්තර නිරීක්ෂකයෙකු ලෙස නොවේ. මම උතුරු පළාතේ හමුදා සේවයේ නිරත වූවෙකු ලෙස මෙන්ම, පසුව රාජ්‍ය බුද්ධි සේවයේ (SIS) ත්‍රස්තවාදී මර්දන අංශයේ ප්‍රධානියා ලෙස සහ 1986-90 දකුණේ නැගී සිටීම ඇතුළු දශක හතරකට වැඩි කාලයක් ජාතික ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් කැපවූ බුද්ධි නිලධාරියෙකු ලෙසය. එම තර්ජන වැළැක්වූ සහ මර්දනය කළ යාන්ත්‍රණයේ කොටස්කරුවෙකු ම මම ද වෙමි.
මම නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතන හෝ ත්‍රිවිධ හමුදාව විවේචනය කිරීමට හෝ පහත් කර දැක්වීමට කටයුතු නොකරමි. අප කළ දේ පිටුපස මම තදින්ම සිටිමි. කළ සේවය සහ කරන ලද කැපකිරීම් අප කිසිදා අමතක කරන්නේ නැත. එම කැපකිරීම් දේශපාලනඥයන්ට සහ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට දේශපාලන විසඳුම් සෙවීම සඳහා මග පාදා දුන්නේය. නමුත් තවමත් රට හමුවේ ඉතිරිව ඇති ප්‍රධානතම කාර්යය වන්නේද එම දේශපාලන විසඳුමයි. අලුයම ඉවත් කරන ලද පිළිරුවක් මගින්, යුද බිමේදී අවසන් කළ යුද්ධයක් නැවත විවෘත කිරීමට හැකිවී ඇත්තේ එබැවිනි.
ගිනි අවි නිහඬ වූ පසු ස්මාරකයකින් කෙරෙන කාර්යය
යුද්ධයක් අවසානයේදී උද්දීපනය සඳහා අලුතින් ඉදිවූ ස්මාරක, සාක්ෂි ලෙස ඉතිරිවූ නටබුන් සහ ඒ දෙකම ජීවමානව තබන චාරිත්‍ර ඉතිරි වේ. ඒවා තුවාලයක් සුව වූ පසු ශරීරයේ ඉතිරි වන කැලැල් වැනිය. කැලලක් යනු තුවාලයම නොවේ. එයින් කියැවෙන්නේ තුවාලය සිදුවූයේ කෙසේද සහ එය සුවවූයේ කෙසේද යන්නයි. ඉදිරි අනතුරක් වළක්වා ගැනීමට එය අනතුරු ඇඟවීමක් ලෙස භාවිතා කළ හැකිය. එසේත් නැතිනම් බැනරයක් ලෙස ප්‍රදර්ශනය කරමින් ඊළඟ පරම්පරාව යුද්ධයට බඳවා ගැනීමටද භාවිතා කළ හැකිය.
සිවිල් වැසියන්ට බෝම්බ හෙලීම, තේරී පත් වූ නායකයින් ඝාතනය කිරීම, ළමයින් බලහත්කාරයෙන් යුද්ධයට ගැනීම සහ අසල්වැසියන් පලවා හැරීම වැනි ක්‍රියාකාරකම්, නිදහස උදෙසා කෙරෙන සාමකාමී අරගල සමග සමාන කළ නොහැක. උතුම්ම කැපකිරීම් කළ පුද්ගලයන්, නැවත එවැනි දේ සිදුනොවීමට පාඩමක් ලෙස මතක තබාගත හැකිය. නැතහොත් ඉටුනොවූ අණදීම් ලෙසද මතක තබාගත හැකිය. වගකිවයුතු රජයක් මෙම වෙනස හඳුනාගෙන ඊළඟ සමරුවට පෙර භාෂා දෙකෙන්ම ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කළ යුතුය.
කඳවුරු විනාශ කිරීමෙන් පසුවත් අරගලයක් පැවැත්ම තීරණය කරන්නේ කරුණු තුනකි: ප්‍රේරණය (Motivation), මිනිසුන් (Men), සහ ද්‍රව්‍යමය සම්පත් (Material – මුදල් ඇතුළුව).
සංවිධානයක් බිඳ දැමීමෙන් පසු, නිෂ්පාදනය කිරීමට පහසුම සහ ලාභදායී දෙය වන්නේ “ප්‍රේරණය” යි. පිළිරුවකට, ගීතයකට, දිනදර්ශනයක දිනකට හෝ විදේශයක සිට කරන කතාවකට, යුද සමයේදී කඳවුරකින් සහ ආයුධයකින් කළ දේ සාමකාමී සමයේදී කළ හැකිය. ඉවත් කිරීම පමණක් විසඳුමක් නොවන්නේ එබැවිනි. නල්ලූර්හි මෙම ස්ථානය මීට පෙරද විනාශ කර නැවත ගොඩනගා ඇත. සෑම ඉවත් කිරීමක්ම තවත් සමරුවක් බවට පත්වේ. නීති විරෝධී වස්තුවක් ඉවත් කරන නිලධාරීන් කරන්නේ නීත්‍යානුකූලව ඔවුන්ට පැවරී ඇති රාජකාරියයි.
නමුත් අසාර්ථකත්වය ඇත්තේ ඔවුන්ට ඉහළින් සිටින පාලකයින් ළඟය. එනම්, ස්මරණය යන්නෙහි අරමුණ කුමක්දැයි තීරණය කිරීමට අපොහොසත් වීමයි. යම් සංකේතයක් විනාශ කිරීමෙන් පමණක්, එය නිර්මාණය වීමට හේතු වූ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු ලැබෙන්නේ නැත. එමගින් ප්‍රේරණය තවදුරටත් වර්ධනය විය හැක. මෙය පොදු ස්ථානයක තහනම් කරන ලද හමුදාවක ස්මාරකයක් තැබීමට කෙරෙන තර්කයක් නොවේ. පාන්දර හතරට ලොරියක් යවා පිළිරුවක් ඉවත් කිරීම දේශපාලන විසඳුමක් ලෙස වරදවා වටහා නොගත යුතුය යන්න මෙහි අදහසයි.
ජයග්‍රහණය, පරාජය සහ එකම සමාජයක තරුණ පරපුර
යුද්ධ අවසන් වන්නේ ජය-ජය (win-win), ජය-පරාජ (win-lose) හෝ පරාජ-පරාජ (lose-lose) ලෙසිනි. 2009 මැයි මාසයේ සිදුවූයේ එල්.ටී.ටී.ඊ. (LTTE) සංවිධානයට එරෙහිව ලැබූ ‘ජය-පරාජ’ අවසානයකි. නමුත් ප්‍රජාවන් දෙස බලන විට, ජාතික ප්‍රතිඵලය බොහෝ විට ‘පරාජ-පරාජ’ තත්ත්වයක් ලෙස පෙනේ. එනම් සාමාන්‍ය ජනතාවට ජීවත් විය හැකි විසඳුමකින් තොරව ලැබූ ජයග්‍රහණයකි.
අපගේම තරුණයින් සමග අප මෙය එකකට වඩා වැඩි වාර ගණනක් අත්විඳ ඇත්තෙමු. 1971 සහ 1987-89 ජේවීපී (JVP) කැරලි දේශීයව ගොඩනැගුණු ඒවාය. වසර තිස් එකක් පැවැති එල්.ටී.ටී.ඊ. යුද්ධය උතුරේ සහ නැගෙනහිර ඇතැම් ප්‍රදේශවල දේහදාරී (de facto) පාලනයක් ඉතිරි කළ අතර, ඇතැමුන් එය තමන්ට තිබූ ආසන්නතම රාජ්‍ය පාලනය ලෙස තවමත් මතක තබා ගනී. 2019 පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරයෙන් පෙන්නුම් කළේ එම නොවිසඳුණු ක්ෂේත්‍රය තුළම නව මතවාදයකට තරුණයින් බඳවා ගත හැකි බවයි.
දිළිඳුකම, අසාධාරණය, වෙනස් කොට සැලකීම, අසමානතාවය සහ ජාතිකත්වය නැවත නැවතත් මතු වූ හේතූන්ය. සටන් අවසන් විය, නමුත් ප්‍රශ්න අවසන් වූයේ නැත. ගිවිසුම් ඇති කර ගත්තද ඒවා ඉටු වූයේ නැත. ඇතැම් ව්‍යාපාර විදේශගත වූ අතර, එහිදී “ප්‍රේරණය” සහ “ද්‍රව්‍යමය සම්පත්” පාලනය කිරීම පොලිස් ස්ථානයකට කළ නොහැක්කකි. අවසානයේ පරාජිතයන් වූයේ මුළු රටම ය.
අවසාන විග්‍රහයේදී අප සටන් කළේ විදේශීය හමුදාවක් සමග නොවේ. උතුරේ සහ දකුණේ තමන් තෝරාගත් මග නිදහස කරා යන මග යැයි විශ්වාස කළ, මෙම සමාජයෙන්ම බිහිවූ තරුණ තරුණියන් සමගයි. එයින් ත්‍රස්තවාදය සාධාරණීකරණය කරන්නේ නැත. සිවිල් වැසියන්ට, සසුන්ගත වූවන්ට, වෙනත් මතධාරීන්ට හෝ නිල ඇඳුමින් සැරසුණු පිරිසට සිදුකළ දරුණු හිංසනයන් සාධාරණීකරණය කරන්නේද නැත. නමුත් එයින් අදහස් වන්නේ, එම තරුණ තරුණියන් සෙවූ ප්‍රශ්නවලට හමුදාමය ජයග්‍රහණයකින් පිළිතුරු නොලැබුණු බවයි.
දකුණේ, ජේවීපී සංවිධානය විසින් රජය විසින් ආරක්ෂා කිරීමට බැඳී සිටි ගම්මානවල තරුණයන් තමන් වෙත ලබා ගත්තේය. ඔවුන්ගේ මියගිය පිරිස දැන් රජයේ මධ්‍යයේ සිටින පක්ෂයක දේශපාලන උරුමයේ කොටසකි. උතුරේ සහ නැගෙනහිර, එල්.ටී.ටී.ඊ. සංවිධානය විනයගරුක සහ දරුණු සංවිධානයක් ගොඩනැගීය. 1987 සැප්තැම්බර් 15 වන දින ඉන්දු-ලංකා ගිවිසුමෙන් පසු නල්ලූර්හිදී උපවාසයක් ආරම්භ කරන විට තිලීපන්ගේ වයස අවුරුදු විසිතුනකි. සැප්තැම්බර් 26 වැනිදා ඔහු මියගියේ ඔහුගේ ඉල්ලීම් ඉටු නොවීය.
බොහෝ දෙමළ ජනතාව මතක තබා ගන්නේ අහිංසක කැපකිරීමකි. නමුත් එය, තේරී පත් වූ නායකයින් ඝාතනය කළ, මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාර හඳුන්වා දුන්, ළමුන් හමුදාවට බඳවා ගත් සහ උතුරෙන් මුස්ලිම්වරුන් පලවා හැරීමට කටයුතු කළ සංවිධානයක දේශපාලන අංශයේ නායකයෙකුගේ මරණයයි. මේ සත්‍යයන් දෙකම පැවතිය හැක. එකක් පමණක් අල්ලා ගන්නා ජාතියක්, ගලෙන් සහ ගීතයෙන් යුද්ධය නැවත නැවතත් සිදු කරනු ඇත.
ජයග්‍රහණයෙන් පසු මතකය සහ පරාජයෙන් පසු මතකය
කෲෂ්ණරාජනි තර්ක කරන්නේ “කොටියා ඉවත් කිරීම” මගින් දශක තුනක දේශපාලන ජීවිතය සහ රාජ්‍යත්වය හා සාධාරණත්වය පිළිබඳ හිමිකම් පෑම මකා දමන බවයි. කාල පරිච්ඡේදයක මතකය ගැසට් පත්‍රයකින් නැවැත්විය නොහැක. එම කාරණය පැහැදිලිය. එහෙත් එහි ඇත්තේ එක පැත්තක් පමණි. එල්.ටී.ටී.ඊ. සංවිධානය හුදෙක් දේහදාරී (de facto) රාජ්‍යයක සංකේතය ලෙස පමණක් සැලකීම මගින්, ඔවුන් විසින් ඝාතනය කරන ලද දෙමළ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්, පලවා හරින ලද මුස්ලිම්වරුන්, පලිහක් ලෙස භාවිතා කළ සිවිල් වැසියන් සහ ඔවුන් විසින් පනවන ලද ආයුධ සන්නද්ධ ඒකාධිකාරය මකා දමනු ලබයි.
මතකයන් පිළිබඳ අනිත් පැත්ත ජූලි මාසයේදී ආචාර්ය බහීරතන් අමිරතලිංගම් මහතා විසින් හෙළි කරන ලදී. ඒ ඔහුගේ පියා ඝාතනය කර වසර තිස්හතකට පසුවය. 1989 ජූලි 13 වැනිදා සවස කොළඹ බුලර්ස් පාරේ පිහිටි නිවසකදී, දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණේ ලේකම් ජනරාල් අප්පාපිල්ලෙයි අමිරතලිංගම් මහතා එල්.ටී.ටී.ඊ. තුවක්කුකරුවන් විසින් වෙඩි තබා ඝාතනය කරන ලදී. ඒ දෙමළ එක්සත්කම ගැන සාකච්ඡා කිරීමට කැඳවා තිබූ රැස්වීමකදීය. වි. යෝගේෂ්වරන් මහතාද ඔහු සමග මිය ගිය අතර එම්. සිවසිතම්පරම් මහතා තුවාල ලැබීය.