ශ්‍රී ලංකාව තුළ එච්.අයි.වී. (HIV) ආසාදිතයන්ගේ වැඩිවීමක් අඛණ්ඩව වාර්තා වෙමින් පවතින අතර, සිෆිලිස් (Syphilis), හෙපටයිටිස් බී (Hepatitis B) සහ හෙපටයිටිස් සී (Hepatitis C) ඇතුළු ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන රෝග (STIs) ප්‍රධාන මහජන සෞඛ්‍ය ගැටලු බවට පත්වෙමින් තිබෙන බව සෞඛ්‍ය විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවති.
ශ්‍රී ලංකා ලිංගාශ්‍රිත රෝග සහ එච්.අයි.වී. වෛද්‍ය විද්‍යා විද්‍යාලයේ (SLCoSHH) සභාපතිනි, විශේෂඥ වෛද්‍ය නිමාලි ජයසූරිය මහත්මිය ප්‍රකාශ කළේ 2023 වසරේ සිට එච්.අයි.වී. රෝගීන් සංඛ්‍යාව ඉහළ යමින් පවතින බවත්, එම ඉහළ යාමේ ප්‍රවණතාව 2026 වසර දක්වාම අඛණ්ඩව පවතින බවත්ය.
ඔක්තෝබර් 14 වැනි දින සෞඛ්‍ය හා ජනමාධ්‍ය අමාත්‍යාංශය විසින් සංවිධානය කරන ලද මාධ්‍ය හමුවකදී අදහස් දක්වමින් ඇය සඳහන් කළේ, 2021 වසර දක්වා ශ්‍රී ලංකාව එච්.අයි.වී. සහ අනෙකුත් ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන රෝග සාර්ථකව පාලනය කර තිබුණද, COVID-19 වසංගතය හේතුවෙන් එම වැළැක්වීමේ සහ පාලනය කිරීමේ කටයුතුවලට බාධා ඇති වූ බවයි.
අන්තර්ජාලය වෙත වැඩි ප්‍රවේශයක් ලැබීම, ආර්ථික අර්බුදය, මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය සහ මත්ද්‍රව්‍ය එන්නත් කරගන්නා පුද්ගලයන්ගේ සංඛ්‍යාව ඉහළ යාම ආසාදන වැඩි වීමට හේතු වන සාධක ලෙස ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
එච්.අයි.වී. රෝගීන් රට පුරා සියලුම වයස් කාණ්ඩවලින් සහ වෘත්තීන්ගෙන් වාර්තා වන බවත්, කොළඹින් වැඩිම රෝගීන් සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇති බවත් වෛද්‍ය ජයසූරිය මහත්මිය ප්‍රකාශ කළාය.
එසේම, වාර්තා වන එච්.අයි.වී. ආසාදිතයන් අතර පිරිමින්ගේ ප්‍රතිශතය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ මට්ටමක පවතින බවත්, එක් කාන්තා ආසාදිතයෙකුට පිරිමි ආසාදිතයන් හත් දෙනෙකු පමණ වාර්තා වන බවත් ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
වෛද්‍ය ජයසූරිය මහත්මියට අනුව, පුරුෂයන් සමඟ ලිංගිකව හැසිරෙන පුරුෂයන් අතර පවතින අනාරක්ෂිත ලිංගික ක්‍රියාකාරකම් එච්.අයි.වී. සම්ප්‍රේෂණය වීමේ ප්‍රධාන සාධකයක් ලෙස පවතින අතර, මත්ද්‍රව්‍ය එන්නත් කරගැනීම සමඟ සම්බන්ධිත ආසාදන ද වර්ධනය වන සැලකිලිමත් යුගයක් බවට පත්වෙමින් තිබේ.
අනෙකුත් ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන රෝගවල දැඩි වර්ධනයක් දක්නට ලැබෙන බවටද ඇය වැඩිදුරටත් අනතුරු ඇඟවීය.
2021 වසරට පෙර වාර්ෂිකව 80ත් 100ත් අතර ප්‍රමාණයක් වාර්තා වූ සිෆිලිස් රෝගීන් සංඛ්‍යාව මේ වන විට වසරකට ආසන්න වශයෙන් 1500ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
2026 වසරේ වාර්තා වූ හෙපටයිටිස් බී රෝගීන් සංඛ්‍යාව පෙර වසරට සාපේක්ෂව දෙගුණ වී ඇති අතර, 2025 වසරේදී හෙපටයිටිස් සී රෝගීන් සංඛ්‍යාව හතර ගුණයක් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති බව ඇය පැවසුවාය.
මෙම කනස්සලු සහගත ප්‍රවණතා පැවතියද, අඩු අතුරු ආබාධ සහිත නවීන ඖෂධ සහ සරල ප්‍රතිකාර ක්‍රම ඇතුළු එච්.අයි.වී. ප්‍රතිකාර ශ්‍රී ලංකාව තුළ නොමිලේ අඛණ්ඩව ලබා දෙන බව වෛද්‍ය ජයසූරිය මහත්මිය සඳහන් කළාය.
වර්ධනය වන මෙම මහජන සෞඛ්‍ය අභියෝගයට මුහුණ දීම සඳහා පවතින වැළැක්වීමේ සහ දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් තවදුරටත් ප්‍රමාණවත් නොවන බව ඇය අවධාරණය කළාය.
මේ අතර, ශ්‍රී ලංකා ලිංගාශ්‍රිත රෝග සහ එච්.අයි.වී. වෛද්‍ය විද්‍යා විද්‍යාලය නිවේදනය කළේ බ්‍රිතාන්‍ය එච්.අයි.වී. සංගමය (British HIV Association) සමඟ එක්ව, ඔවුන්ගේ 31 වැනි වාර්ෂික ශාස්ත්‍රීය සැසිවාරය එළඹෙන ඔක්තෝබර් 29 සිට 31 දක්වා කොළඹ ITC රත්නදීප හෝටලයේදී පවත්වන බවයි.