ලෝක දේශපාලන කරළියේ ප්‍රබල ආන්දෝලනයක් ඇති කරමින්, මැදපෙරදිග කලාපයේ බලතුලනය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වන ලකුණු පහළ වී තිබේ. ඉරානය, චීනය සහ රුසියාව විසින් දිගින් දිගටම ඉදිරිපත් කරන ලද ප්‍රධාන ඉල්ලීමක් වන “පර්සියානු ගුප්ත කලාපයෙන් (Persian Gulf) ඇමෙරිකානු බලඇණි සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර ගැනීම සහ යුක්‍රේනය වෙත ලබා දෙන හමුදාමය ආධාර නැවැත්වීම” සඳහා ඇමෙරිකාව එකඟ වී ඇති බවට වාර්තා වේ. මෙම එකඟතාව සිදුව ඇත්තේ ඉරානය සහ රුසියාව විසින් ලබා දෙන න්‍යෂ්ටික සහතික කිරීම්වලට (Nuclear Guarantees) හිලව් වශයෙනි.
1962 කියුබානු මිසයිල අර්බුදයට සමාන රාජ්‍යතාන්ත්‍රික පියවරක්
මෙම නව තත්ත්වය 1962 වසරේදී පැවැති කියුබානු මිසයිල අර්බුදය සමයේ අත්සන් තැබූ රුසියානු-ඇමෙරිකානු ගිවිසුම නැවත මතක් කර දෙන්නකි. එදා සොවියට් සංගමය කියුබාවෙන් සිය න්‍යෂ්ටික මිසයිල ඉවත් කර ගැනීමට එකඟ වූයේ ඇමෙරිකාව විසින් තුර්කියේ පිහිටුවා තිබූ න්‍යෂ්ටික මිසයිල ඉවත් කර ගැනීමේ පදනම මතය.
අද වන විටත් එම තත්ත්වයට සමාන මූලෝපායික හුවමාරුවක් සිදුවෙමින් පවතී. ඇමෙරිකාව ගුප්ත කලාපයේ පිහිටි සිය හමුදා කඳවුරු ඉවත් කර ගැනීමටත් යුක්‍රේනයට ලබා දෙන සහය අත්හිටුවීමටත් කටයුතු කරන අතර, ඊට ප්‍රතිචාර ලෙස ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික වැඩසටහන අක්‍රිය කර එය වෙනත් න්‍යෂ්ටික රාජ්‍යයක් වෙත සංක්‍රමණය කිරීමටත්, ජාත්‍යන්තර පරීක්ෂකයන්ට ඉඩ ලබා දීමටත් කටයුතු යොදා ඇත.
ඉරාන ආරක්ෂක ප්‍රධානී මොහ්සෙන් රෙසායිගේ ප්‍රකාශය
ඉරාන ජාතික ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ ප්‍රධානී මොහ්සෙන් රෙසායි (Mohsen Rezaei) විශේෂ ප්‍රකාශයක් කරමින් සඳහන් කළේ, කලාපීය ආරක්ෂාව තහවුරු කළ යුත්තේ බාහිර බලපෑම්වලින් තොරව කලාපයේ රටවල් විසින්ම පමණක් බවයි.
“කලාපීය ආරක්ෂාව යනු බාහිර මැදිහත්වීම්වලින් තොරව කලාපයේ රටවල් විසින්ම ගොඩනගාගත යුතු දෙයකි. ඊශ්‍රායලය වහාම ගාසා තීරයෙන්, බටහිර ඉවුරෙන්, දකුණු ලෙබනනයෙන් සහ දකුණු සිරියාවෙන් ඉවත් විය යුතුය.”
මෙම ප්‍රකාශය අරාබි-ඉරාන සබඳතා ලිහිල් කිරීමේ සහ මාධ්‍ය පෙරමුණු සාමකාමී කිරීමේ ප්‍රයත්නයක් ලෙස පෙනුනද, එහි යටින් දිවෙන්නේ ඇමෙරිකානු සහ ඊශ්‍රායල බලපෑම කලාපයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම අතුගා දැමීමේ සැබෑ උපායමාර්ගයයි.
‘මෙක්කා සන්ධානය’ සහ අනාගත කලාපීය සිතියම
මෙම මූලෝපායික වෙනස්කම් ‘මෙක්කා සන්ධානය’ (Makkah Alliance) නිර්මාණය වීමට ප්‍රධාන හේතුව වී ඇත. ඇමෙරිකාව කලාපයෙන් පසුබසින අතරතුර, තුර්කිය සහ පාකිස්ථානය සිය බලපෑම ව්‍යාප්ත කිරීමට කටයුතු කරමින් සිටී. ඊජිප්තුවද ඉදිරියේදී මෙයට එක්වීමට ඉඩ ඇත.
ඇමෙරිකාව යුක්‍රේනය, පර්සියානු ගුප්ත කලාපය, ඉරානය, චීනය සහ රුසියාව ඉදිරියේ යම් උපායමාර්ගික පස්සට යෑමක් සිදු කළද, තුර්කියේ ව්‍යාප්තිය පාලනය කිරීමට උත්සාහ දරයි. මෙහි කොටසක් ලෙස සෞදි අරාබියට සහ තුර්කියට F-35 ප්‍රහාරක ජෙට් යානා ලබා දීමටත්, රහසිගත න්‍යෂ්ටික ව්‍යාපෘතියක් ඉදිරියට ගෙන යාමටත් ඇමෙරිකාව කටයුතු කරමින් සිටී.
එමෙන්ම ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික වැඩසටහන මෙන්ම අන්තර් මහද්වීපික බැලස්ටික් මිසයිල නිපදවීම අත්හිටුවීම, අරාබි රටවලින් ලැබෙන මුදල් සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හිටුවීම සහ ඊශ්‍රායලයේ ව්‍යාප්තවාදී ගමන නැවැත්වීමට ඇමෙරිකාව බැඳී සිටී.
නිගමනය: සටන් විරාමයක් පමණයි, ගැටුම අවසන් නැත
මෙම සියලු එකඟතාවන් සහ සංවර්ධනයන් හුදෙක් උණුසුම් වූ පෙරමුණු තාවකාලිකව පාලනය කිරීමක් (Cooling of Fronts) මිස පවතින ගැටුමේ පූර්ණ අවසානය නොවේ.
නැගෙනහිර සෑම විටම නැගෙනහිර ලෙසත්, බටහිර සෑම විටම බටහිර ලෙසත් පවතිනු ඇත.
චීනය සිය ලෝක බලවතා වීමේ සිහිනය අත්නොහරිනු ඇති අතර, ඉරානය සිය කලාපීය අභිලාෂයන් ඉදිරියට ගෙන යනු ඇත.
ඇමෙරිකාව සිය තාක්ෂණික හා අභ්‍යවකාශ නිරීක්ෂණ බලය මගින් ලෝකය දෙස නිරන්තර අවධානයෙන් පසුවනු ඇත.
ඊශ්‍රායලය හමුවේ මඟහැරිය නොහැකි අනාගත තීරණාත්මක දිනයක් පවතිනු ඇත.
තවමත් හෙළි නොවූ බොහෝ දේ රහස් ලෙස පවතී. ඉදිරි දිනවලදී ලෝක දේශපාලනයේ සිදුවන මෙම දැවැන්ත වෙනස්කම් දෙස මුළු ලෝකයම අවධානයෙන් සිටිය යුතුය.