මිචිගන් ප්‍රාන්තයේ ඩිමොක්‍රටික් අපේක්ෂක අබ්දුල් එල්-සයියද් (Abdul El-Sayed) සහ ඔහුගේ රිපබ්ලිකන් ප්‍රතිපක්ෂ මයික් රොජර්ස් (Mike Rogers) අතර පැවැත්වෙන ඇමරිකානු සෙනෙට් සභා තරගය ජාතික හා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් විශාල අවධානයක් දිනාගෙන ඇත. මෙම මැතිවරණ ප්‍රතිඵලය ඇමරිකානු කොංග්‍රස් මණ්ඩලයේ බලතුලනයට මෙන්ම ඇමරිකානු දේශපාලනයේ අනාගත ගමන් මග කෙරෙහිද තීරණාත්මක ලෙස බලපෑ හැකිය.
තවද, මෙම සටන අරාබි සහ මුස්ලිම් ප්‍රජාවන් අතර ප්‍රධාන දේශපාලන මාතෘකාවක් බවට පත්ව ඇති අතර, ප්‍රගතිශීලී ප්‍රතිපත්ති සහ ඊශ්‍රායලය දැඩි ලෙස විවේචනය කරන අපේක්ෂකයින් කෙරෙහි පවතින ජනතා සහයෝගය උරගා බලන පරීක්ෂණයක් ද වේ.
එල්-සයියද්ගේ ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරයේ ස්වේච්ඡා සේවකයෙකු ලෙස කටයුතු කරන අරාබි-ඇමරිකානු දේශපාලන ක්‍රියාකාරිකයෙකු වන චාඩි අබ්දුල්රසෙක් (Chadi Abdulrazek) අල් ජසීරා නාලිකාවට පවසා ඇත්තේ යුරෝපීය රටවල් කිහිපයක මාධ්‍යවේදීන් මෙම මැතිවරණය සම්බන්ධයෙන් තමන් හා සම්බන්ධ වූ බවයි. මෙම ඡන්ද විමසීම හරහා තම ප්‍රජාවන්හි හඬ අවදි කිරීමටත් ඇමරිකානු දේශපාලනය තුළ ඔවුන්ගේ කාර්යභාරය පෙන්නුම් කිරීමටත් පූර්ණ අවස්ථාවක් හිමිවන බව ඔහු සඳහන් කළේය.
කවුද මේ අපේක්ෂකයෝ?
අබ්දුල් එල්-සයියද් (Abdul El-Sayed)
-
වයස සහ පසුබිම: 42 හැවිරිදි එල්-සයියද් මහජන සෞඛ්‍ය උපදේශකයෙකු වන අතර ඩෙට්‍රොයිට් (Detroit) සහ වේන් කවුන්ටි (Wayne County) හි සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධානියා ලෙස කලින් කටයුතු කර ඇත.
-
ඓතිහාසික පසුබිම: ඊජිප්තු සම්භවයක් සහිත මෙම ඩිමොක්‍රටික් අපේක්ෂකයා ජයග්‍රහණය කළහොත් ඇමරිකානු සෙනෙට් සභාවට තේරී පත්වන පළමු මුස්ලිම් ජාතිකයා බවට පත්වනු ඇත.
-
දේශපාලන අත්දැකීම්: ඔහු මීට පෙර 2018 මිචිගන් ආණ්ඩුකාරවර මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ නමුත් ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ මූලික මැතිවරණයෙන් (Primary Election) ග්‍රෙචන් විටමර් (Gretchen Whitmer) හමුවේ පරාජයට පත් විය.
-
ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්ති: ඔහුගේ ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරය ප්‍රගතිශීලී ප්‍රතිපත්ති මත පදනම් වී ඇති අතර, විශේෂයෙන් සියලුම ඇමරිකානුවන්ට රජයේ අනුග්‍රහය සහිත සෞඛ්‍ය රක්ෂණය ව්‍යාප්ත කරන “Medicare for All” වැඩසටහනට මුලික තැනක් දී ඇත.
මයික් රොජර්ස් (Mike Rogers)
-
වයස සහ පසුබිම: 63 හැවිරිදි රොජර්ස් හිටපු එක්සත් ජනපද කොංග්‍රස් මණ්ඩල සභිකයෙකු සහ හිටපු ප්‍රාන්ත මන්ත්‍රීවරයෙකි.
-
දේශපාලන අත්දැකීම්: රොජර්ස් 2024 සෙනෙට් මැතිවරණයට තරග කළ නමුත් ඩිමොක්‍රටික් සෙනෙට් සභික එලිසා ස්ලොට්කින් (Elissa Slotkin) හමුවේ සුළු ඡන්ද ප්‍රමාණයකින් පරාජයට පත් විය.
-
දේශපාලන ස්ථාවරය: ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ සමීප හිතවතෙකු වුවද, ඇතැම් කරුණු වලදී ඔහු සිය ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරය ට්‍රම්ප්ගෙන් තරමක් දුරස් කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. ඉරානයට එරෙහි යුද්ධයේදී ඊශ්‍රායලයට සහාය දැක්වීමට ට්‍රම්ප් ගත් තීරණයට සහාය දෙන අතරම, ගැටුම නිමා කිරීමටද ඔහු ඉල්ලා සිටී.
-
ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්ති: බදු සහන, දේශීය බලශක්ති නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවීම සහ රෙගුලාසි ලිහිල් කිරීම (deregulation) ඔහුගේ ප්‍රධාන මැතිවරණ පොරොන්දු වේ.
මිචිගන් සෙනෙට් තරගය වැදගත් වන්නේ ඇයි?
-
කොංග්‍රස් බලතුලනය: දැනට විශ්‍රාම ගන්නා ඩිමොක්‍රටික් සෙනෙට් සභික ගැරී පීටර්ස් (Gary Peters) විසින් දරන මෙම ආසනය රොජර්ස් ජයග්‍රහණය කළහොත්, අවම වශයෙන් වසර හයක් සඳහා රිපබ්ලිකන් පක්ෂයට සෙනෙට් සභාවේ බලය තහවුරු වන අතර, ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයට සෙනෙට් සභාවේ බහුතරය ලබා ගැනීම වඩාත් දුෂ්කර වනු ඇත.
-
ප්‍රගතිශීලී ප්‍රතිපත්තිවල පරීක්ෂණයක්: දේශපාලනික වශයෙන් දැඩි තරගකාරී ප්‍රාන්තයක් වන මිචිගන්හි ප්‍රගතිශීලී ප්‍රතිපත්තිවල ජනප්‍රියතාවය මැන බැලෙන පරීක්ෂණයක් ලෙසද මෙම මැතිවරණය සැලකේ.
-
ඊශ්‍රායල ප්‍රතිපත්තිය සහ 2028 මැතිවරණය: ගාසා හි ඊශ්‍රායල හමුදා ක්‍රියාමාර්ග දැඩි ලෙස විවේචනය කිරීම ඇතුළු එල්-සයියද්ගේ මතභේදාත්මක ස්ථාවරයන් තරගයේ ප්‍රධාන මාතෘකා බවට පත්ව ඇත. එල්-සයියද් ලබාගන්නා ජයග්‍රහණයක් මගින් 2028 ජනාධිපති මැතිවරණයට පෙර ප්‍රගතිශීලී දේශපාලනඥයින්ගේ සහ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ අනාගත උපායමාර්ග කෙරෙහි විශාල බලපෑමක් එල්ල කළ හැකිය.
හේලි ස්ටීවන්ස් (Haley Stevens) නැවතත් අවධානයට ලක්වූයේ ඇයි?
හිටපු ඩිමොක්‍රටික් ප්‍රථමික මැතිවරණ ප්‍රතිපක්ෂ හෙවත් හිටපු ප්‍රති his ඡන්ද අපේක්ෂිකා හේලි ස්ටීවන්ස්, රිපබ්ලිකන් අපේක්ෂක රොජර්ස්ට ප්‍රසිද්ධියේ සහාය පළකිරීමත් සමඟ මෙම මැතිවරණයේ තවත් ප්‍රධාන මාතෘකාවක් බවට පත්වූවාය.
-
පසුබිම: ඇමරිකානු නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ ඩිමොක්‍රටික් මන්ත්‍රීවරියක වන ස්ටීවන්ස්, මීට පෙර එල්-සයියද්ගේ ඊශ්‍රායල විරෝධී ස්ථාවරය විවේචනය කළද ඔහුට ඡන්දය දෙන බව ප්‍රකාශ කර තිබුණි.
-
ප්‍රකාශය: කෙසේ වෙතත්, ඉරිදා දිනයේදී රොජර්ස් සමඟ මාධ්‍ය සාකච්ඡාවකට එක්වූ ඇය රිපබ්ලිකන් අපේක්ෂකයාට සිය පූර්ණ සහයෝගය පළ කළාය. එහිදී ඇය කියා සිටියේ, “මම වෛරය වෙනුවට රට තෝරා ගන්නවා” යනුවෙනි. එමෙන්ම තමන්ගේ මෙම තීරණය මුස්ලිම් විරෝධී එකක් නොවන බවද ඇය අවධාරණය කළාය.
-
ප්‍රතිචාර: ඇයගේ මෙම තීරණය ඩිමොක්‍රටික් නායකයින්ගේ දැඩි දෝෂදර්ශනයට ලක්විය. සෙනෙට් සුළුතර නායක චක් ෂුමර් (Chuck Schumer) මෙය “නිග්‍රහජනක පාවාදීමක්” (despicable betrayal) ලෙස හඳුන්වන ලදී. එල්-සයියද් මේ පිළිබඳව ප්‍රතිචාර දක්වමින් කියා සිටියේ තමා ස්ටීවන්ස් ගැන සිතන්නේවත් නැති බවයි.
ඊශ්‍රායලය ප්‍රධාන මැතිවරණ මාතෘකාවක් වූයේ ඇයි?
ගාසා හි ඊශ්‍රායල හමුදා මෙහෙයුම් සහ ඊශ්‍රායලයට ඇමරිකාව ලබාදෙන සහයෝගය මිචිගන් සෙනෙට් ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ගැටලුවක් බවට පත්ව ඇත.
-
එල්-සයියද්ගේ ස්ථාවරය: එල්-සයියද් ඊශ්‍රායලය ගාසා හි ජන සංහාරයක් (genocide) සිදුකරන බවට චෝදනා කර ඇති අතර, එය මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීන්ගේ සහයට මෙන්ම ප්‍රෝ-ඊශ්‍රායල කණ්ඩායම්වල දැඩි විවේචනයටද හේතු වී ඇත. විදේශීය මිලිටරි ආධාර වෙනුවට ඇමරිකානු බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල් සෞඛ්‍ය සහ යටිතල පහසුකම් වැනි දේශීය අවශ්‍යතා සඳහා යෙදවිය යුතු බව ඔහු තර්ක කරයි.
-
AIPACහි මැදිහත්වීම: American Israel Public Affairs Committee (AIPAC) සංවිධානය මෙම මැතිවරණයේදී විශාල මුදලක් වියදම් කර ඇත. ඩිමොක්‍රටික් ප්‍රථමික මැතිවරණයේදී එල්-සයියද් පරාජය කිරීම සඳහා AIPAC හි සහයෙන් ස්ටීවන්ස් වෙනුවෙන් ඩොලර් මිලියන 30 කට වඩා වියදම් කළ බව වාර්තා වේ. එහෙත් එල්-සයියද් එම බාධා මධ්‍යයේ වුවද ඩිමොක්‍රටික් නාමයෝජනාව ජයග්‍රහණය කළේය.
-
රොජර්ස්ගේ ස්ථාවරය: ඊශ්‍රායලයට දැඩි ලෙස සහාය දක්වන රොජර්ස්, එල්-සයියද්ගේ පලස්තීන හිතවාදී ස්ථාවරය ප්‍රහාරාත්මක මාතෘකාවක් ලෙස භාවිත කරමින්, එල්-සයියද් මිචිගන්හි ජනතාවට වඩා පලස්තීන අවශ්‍යතාවලට මුල් තැන දෙන බවට චෝදනා කරයි.
-
අරමුදල් ප්‍රවාහය: AIPAC හි දේශපාලන අංශය වන United Democracy Project නැවතත් තරගයට අවතීර්ණ වී ඇති අතර, එල්-සයියද්ට එරෙහිව ඩොලර් ලක්ෂ ගණනින් වියදම් කරමින් ප්‍රචාරක පත්‍රිකා බෙදා හරිමින් සිටී. New York Times වාර්තාවලට අනුව, එම සංවිධානය රොජර්ස්ට සහාය දක්වන රිපබ්ලිකන් කණ්ඩායමකට ඩොලර් මිලියන 9 ක් ලබා දී ඇත.
ඡන්දදායකයින් පවසන්නේ කුමක්ද?
දෙපාර්ශවයේම සහායකයින් මෙම මැතිවරණය මිචිගන්හි සහ මුළු ඇමරිකාවේම අනාගතයට ඉතා තීරණාත්මක එකක් ලෙස විස්තර කරයි.
-
හිටපු ඩිමොක්‍රටික් ප්‍රාන්ත මන්ත්‍රීනි සින්තියා ජොන්සන් (Cynthia Johnson), එල්-සයියද්ගේ ආගම සහ ජනවාර්ගික පසුබිම ඉලක්ක කර ගනිමින් කෙරෙන සපථ නොකළ සෘණාත්මක ප්‍රචාරයන් පිළිබඳව කනගාටුව පළ කළාය. මෙම දේශපාලන වාතාවරණය අනාගත පරම්පරාවට සහ ප්‍රජාවන්ට බරපතල බලපෑමක් ඇති කළ හැකි බව ඇය පැවසුවාය.
-
මේ අතර, ට්‍රම්ප්ගේ රැළියකට පිටතින් අදහස් දැක්වූ රොජර්ස්ගේ සහායකයෙකු වන රොබ් කෝර්ටිස් (Rob Cortis) පැවසුවේ, රටේ අනාගතය, දේවානුභාවයෙන් යුතු දේශසීමා ආරක්ෂාව සහ ඊළඟ පරම්පරාව වෙනුවෙන් මෙම මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය බවයි.
මිචිගන් සෙනෙට් තරගය වටා ඇති මෙම විවිධ මතවාදයන් හරහා ඇමරිකානු දේශපාලනය තුළ දේශීය ප්‍රතිපත්ති, විදේශ සබඳතා, ආගමන විගමන ගැටලු සහ සුළුතර ප්‍රජාවන්ගේ කාර්යභාරය පිළිබඳව පවතින දැඩි දේශපාලන බෙදීම මනාව පැහැදිලි වේ.