
දික්කසාද තීන්දුවක් කඩිනම් කරදීම සඳහා රුපියල් 65,000ක මුදලක් ඉල්ලා ලබාගත් බවට එල්ල වී ඇති චෝදනා සම්බන්ධයෙන් කොළඹ උතුරු කාසි අධිකරණයේ විනිසුරුවරයා සහ ඔහුගේ බිරිඳ අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) විසින් අත්අඩංගුවට ගැනීමත් සමඟ කාසි අධිකරණ පද්ධතියේ අවංකභාවය සහ කාර්යක්ෂමතාව පිළිබඳ අවධානය යළිත් යොමුව තිබේ.
මෙම සිද්ධියේ වරදකරුභාවය තීරණය කිරීම අධිකරණයේ කාර්යභාරයක් වන බැවින්, මෙම විශ්ලේෂණය අවධානය යොමු කරන්නේ මෙවැනි චෝදනා මතුවීමට ඉඩ සලසන පද්ධතිමය තත්ත්වයන් සහ රජය, ප්රජා නායකත්වය හා ආගමික බලධාරීන් විසින් මේ මොහොතේ ඉටු කළ යුතු වගකීම් පිළිබඳව පමණි.
මෙම ගැටලු විසඳීමට අසමත් වුවහොත්, මහජන විශ්වාසය තවදුරටත් පිරිහීමට ලක්වන අතර ශ්රී ලංකාවේ සමාජ හා ආර්ථික ව්යුහයේ අනිවාර්ය කොටසක් වන මුස්ලිම් ප්රජාව තුළ සමාජ සහජීවනයට ද අනවශ්ය පීඩනයක් එල්ල වනු ඇත.
කාසි අධිකරණ ක්රියාත්මක වන්නේ දිගුකාලීන ප්රායෝගික සීමාවන් රැසක් මධ්යයේය. අධිකරණ සැසි බොහෝ විට අධික තදබදයකින් සහ අවුල් සහගත තත්ත්වයන්ගෙන් යුක්ත වේ. පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ප්රමාණවත් පහසුකම් නොමැති වීම, නඩු පාර්ශ්වකරුවන් සමඟ ප්රමාණවත් සන්නිවේදනයක් නොමැති වීම, කරුණු සලකා බලා තීන්දු ගැනීමට ප්රමාණවත් කාලයක් නොලැබීම සහ ආරක්ෂක විධිවිධාන දුර්වල වීම ඒ අතර ප්රධාන වේ.
බොහෝ විට නඩු පාර්ශ්වකරුවන් සැලකිය යුතු වියදමක් දරා දිගු දුරක් ගමන් කර අධිකරණයට පැමිණියද, නැවත නැවතත් ප්රමාදයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවේ. සමාජ හෝ ආර්ථික තත්ත්වය අනුව පුද්ගලයන්ට අසමාන ලෙස සලකන බවට ඇති වන හැඟීම් සැකය සහ ගැටුම්කාරී තත්ත්වයන් ඇති කරයි.
මෙම තත්ත්වයන් හුදෙක් න්යායාත්මක කරුණු නොවේ. ව්යුහගත සිද්ධි අධ්යයනයක කොටසක් ලෙස පවත්වන ලද අධිකරණ සැසි නිරීක්ෂණය කිරීමේදී මෙම අඩුපාඩු සෘජුවම හඳුනාගෙන තිබේ.
මෙවැනි අඩුපාඩු මහජනතාවගේ කලකිරීමට හේතු වන නමුත්, අල්ලස් ඉල්ලා සිටීම හෝ ලබාගැනීම කිසිසේත් සාධාරණීකරණය කළ නොහැකිය. එවැනි ක්රියාමාර්ග අධිකරණයේ මූලික අරමුණට හානි කරන අතර, පවුල්වලට සහ සමස්ත ප්රජාවට බලපාන විවාහ හා දික්කසාද සම්බන්ධ නීතිමය සහන පිළිබඳ විශ්වාසය ද බිඳ දමයි. එමෙන්ම බාහිර විවේචනවලට ද එය තවදුරටත් ඉඩ සලසයි.
මෙය හුදකලා සිදුවීමක් ද නොවේ. මීට පෙර ද මෙවැනි සිදුවීම් වාර්තා වී තිබීමත්, මුස්ලිම් විවාහ හා දික්කසාද පනත ප්රතිසංස්කරණය කිරීමේ ක්රියාවලිය දිගුකාලීනව ඇනහිට තිබීමත්, ගැඹුරු ආයතනික දුර්වලතාවක් පෙන්නුම් කරයි.
සෑම සිදුවීමකටම පසුව මහජන විරෝධය සහ විවේචන මතුවුවද, ඒවා තිරසාර නිවැරදි කිරීමේ ක්රියාමාර්ග බවට පරිවර්තනය වී නොමැත. එහි ප්රතිඵලය වී ඇත්තේ අධිකරණ පද්ධතිය පිළිබඳ විශ්වාසය ක්රමයෙන් පිරිහීමයි. එහි බලපෑම අධිකරණ ශාලාවෙන් ඔබ්බට ද විහිදේ.

දිගුකාලීන ප්රමාදයේ මිල
1951 අංක 13 දරන මුස්ලිම් විවාහ හා දික්කසාද පනත (Muslim Marriage and Divorce Act – MMDA) ප්රතිසංස්කරණය කිරීම පිළිබඳ සාකච්ඡා දශක ගණනාවක් තිස්සේ පැවැත්වෙමින් තිබේ.
2009 සිට 2018 දක්වා කාලය තුළ ක්රියාත්මක වූ විනිසුරු සලීම් මර්සූෆ් කමිටුව ඇතුළු අනුක්රමික කමිටු කිහිපයක් මේ සම්බන්ධයෙන් විස්තරාත්මක නිර්දේශ ඉදිරිපත් කර තිබේ. එමෙන්ම 2020–2021 කාලය තුළ ක්රියාත්මක වූ උපදේශක කමිටුවක් ද සිය වාර්තාව ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, එම වාර්තාව පනත් සංශෝධන කෙටුම්පතක් සකස් කිරීම සඳහා පදනමක් වී තිබේ.
එහෙත් මෙම කටයුතු අවසන් වීමෙන් පසුව ද ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාවලියේ ඉදිරි ගමන ඇනහිට තිබේ.
2025 වසරේ අවසාන භාගයේදී අධිකරණ අමාත්යාංශය උපදේශක ක්රියාවලිය යළි කැඳවා ඇති අතර, 2026 ජනවාරි සිට අප්රේල් දක්වා ප්රධාන කරුණු පහක් සම්බන්ධයෙන් මහජන අදහස් විමසීමේ වැඩසටහන් පවත්වා තිබේ.
එම කරුණු පහ වන්නේ:
- විවාහ වීම සඳහා අවම වයස තීරණය කිරීම.
- මනාලියට තමන්ගේම ලේඛනවලට අත්සන් තැබීමේ අයිතිය ලබාදීම.
- බහු විවාහය සඳහා කොන්දේසි පැනවීම.
- කාසි අධිකරණ පද්ධතියේ ව්යුහය ප්රතිසංස්කරණය කිරීම.
- කාසි විනිසුරුවරුන් ලෙස කාන්තාවන් පත්කිරීමට ඇති සුදුසුකම් සලකා බැලීම.
එහෙත් මාස හතකට වැඩි කාලයක් ගතවී තිබියදීත්, පනත් කෙටුම්පත අවසන් කිරීම, කැබිනට් අනුමැතිය ලබාගැනීම හෝ පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා වන කාලසටහනක් මෙතෙක් ප්රසිද්ධ කර නොමැත.
මෙම ප්රමාදයන් කිසිදු වියදමකින් තොර නොවේ.
නවීකරණය කළ නීතිමය රාමුවක් නොමැතිව ගතවන සෑම වසරකම, සැකය, ප්රමාදය සහ අක්රමික බලපෑම් සඳහා අවස්ථා නිර්මාණය කරන තත්ත්වයන්ට නඩු පාර්ශ්වකරුවන් තවදුරටත් නිරාවරණය වේ.
වඩාත් පැහැදිලි සහ වෘත්තීය ක්රියාපටිපාටි යටතේ විසඳිය හැකි විවාහ හා පවුල් ආරවුල් තවදුරටත් අධිකරණවල තදබදය වැඩි කරමින්, ගැටුම්කාරී තත්ත්වයන් උත්සන්න කරමින් සහ මහජන විශ්වාසය පිරිහීමට හේතු වෙයි.
නීති ප්රතිසංස්කරණ සඳහා නිශ්චිත කාලසටහනක් නොමැති වීමෙන් පද්ධතිමය ගැටලු විසඳනවා වෙනුවට ඒවා කළමනාකරණය කරමින් පවත්වාගෙන යන බවට ප්රජාව තුළ හැඟීමක් ඇති වේ. එමඟින් සමාජ සහජීවනයට සහ කාලයත් සමඟ ජාතික සමගියට තර්ජනයක් වන අවිනිශ්චිතතාව තවදුරටත් වර්ධනය වේ.
සැලකිය යුතු ජන කොටසකගේ පවුල් ජීවිතය පාලනය කරන ආයතන දශක ගණනාවක් තිස්සේ ප්රතිසංස්කරණයට ලක් නොවී පවතින විට, එහි සමස්ත හානිය තනි තනි නඩු විභාගවලින් පමණක් මැනිය නොහැකිය. නීතියේ ආධිපත්යය පිළිබඳ ජන කොටසකගේ විශ්වාසය පිරිහීම ද එහි ප්රතිඵලයකි.
රාජ්යයේ වගකීම්
මෙම පද්ධතියට අදාළ ව්යුහාත්මක රාමුව සකස් කිරීමේ මූලික වගකීම පැවරෙන්නේ රජයටය.
කාසි විනිසුරුවරුන් පත්කිරීමේ ක්රියාවලිය විනිවිදභාවයකින් යුක්ත විය යුතු අතර, සුදුසුකම් සහ අවංකභාවය පිළිබඳ පැහැදිලි නිර්ණායක මත පදනම් විය යුතුය. එමෙන්ම අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාවේ ඵලදායී අධීක්ෂණය යටතේ එම පත්වීම් සිදුකළ යුතුය.
දෛනික පරිපාලන කටයුතු අධිකරණ අමාත්යාංශය යටතේ සිදුවන බැවින්, ප්රමාණවත් සම්පත් ලබාදීම, භෞතික පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම, ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සහ බාහිර බලපෑම්වලට ගොදුරු වීමේ අවදානම අඩු කරන සාධාරණ වැටුප් හා දීමනා ලබාදීම එම අමාත්යාංශයේ වගකීමකි.
මුස්ලිම් විවාහ හා දික්කසාද පනත ප්රතිසංස්කරණය කිරීම තවදුරටත් දින නියමයක් නොමැතිව කල් දැමිය නොහැකිය.
වසර ගණනාවක් පුරා සාකච්ඡා සහ කමිටු වාර්තා කිහිපයක් ඉදිරිපත් වී ඇති පසුබිමක, පනත් කෙටුම්පතේ වත්මන් තත්ත්වය පිළිබඳ පැහැදිලි ප්රකාශයක් සහ කැබිනට් මණ්ඩලය හා පාර්ලිමේන්තුව තුළ එය සලකා බැලීම සඳහා නිශ්චිත කාලසටහනක් මහජනතාවට ලබාදීම රජයේ වගකීමකි.
ජනගහනයේ සැලකිය යුතු කොටසකට සේවය කරන පවුල් නීති ආයතන සම්බන්ධයෙන් දිගුකාලීන අවිනිශ්චිතතාවක් පැවතීම ජාතික සමගියට සහ ආරක්ෂාවට ද බලපෑම් ඇති කළ හැකිය. එබැවින් ක්රියාශීලී හා වගකීම් සහගත රාජ්ය පාලනයක් පවත්වාගෙන යාම නීතිමය අවශ්යතාවක් පමණක් නොව උපායමාර්ගික අවශ්යතාවක් ද වේ.
ප්රජා නායකත්වයේ වගකීම්
සමාජීය සහ ආගමික කටයුතුවල නිරත ප්රජා සංවිධාන ඇතුළු සියලුම ප්රජා නායකත්වයන්, සිදුවීම්වලින් පසුව හෙළා දැකීම් ප්රකාශ කිරීමේ සීමාවෙන් ඔබ්බට යා යුතුය.
බොහෝ විවාහ හා පවුල් සම්බන්ධ ගැටලු අධිකරණයට යොමු වීමට පෙර විසඳාගත හැකි අභ්යන්තර සමථකරණ සහ ආරවුල් නිරාකරණ යාන්ත්රණ පිහිටුවීමට හෝ දැනට පවතින ඒවා ශක්තිමත් කිරීමට ඔවුන් කටයුතු කළ යුතුය.
එමඟින් අධිකරණවල නඩු බර අඩු කිරීමටත්, අක්රමික බලපෑම් සඳහා ඇති අවස්ථා අවම කිරීමටත් හැකි වනු ඇත.
අධිකරණ සමඟ කටයුතු කරන පුද්ගලයන් අතර සදාචාරාත්මක ප්රමිතීන් ප්රවර්ධනය කිරීම, සත්ය පැමිණිලි ඉදිරිපත් කරන පුද්ගලයන් සඳහා තොරතුරු හෙළි කරන්නන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සහ ප්රසිද්ධිය ලබාගැනීමේ අරමුණින් සිදුකරන සීමිත ප්රතිඵල සහිත ව්යාපෘති වෙනුවට ප්රායෝගික හැකියාවන් වර්ධනය කිරීමේ වැඩසටහන් සඳහා ආයෝජනය කිරීම ද ප්රජා නායකත්වයේ වගකීමකි.
ප්රජාව තුළම වගවීම තහවුරු කිරීම අත්යවශ්ය වේ. අභ්යන්තර ගැටලු සම්බන්ධයෙන් ප්රජාව උදාසීනව කටයුතු කරන බවට හැඟීමක් ඇතිවන සෑම අවස්ථාවකදීම බාහිර විවේචන තවදුරටත් ශක්තිමත් වනු ඇත.
ආගමික නායකත්වයේ වගකීම්
ආගමික විද්වතුන්, මුස්ලිම් පල්ලිවල පාලක මණ්ඩල සහ ආගමික සංවිධානවලට මෙම පද්ධතියේ සදාචාරාත්මක පදනම ශක්තිමත් කිරීමේ සුවිශේෂී කාර්යභාරයක් පැවරේ.
ඉස්ලාමීය ඉගැන්වීම් අනුව අල්ලස් ලබාදීම මෙන්ම අල්ලස් ලබාගැනීම ද අසාධාරණ ලෙස අන්යයන්ගේ ධනය පරිහරණය කිරීමේ ආකාර ලෙස පැහැදිලිව තහනම් කර තිබේ.
එබැවින් ආගමික නායකත්වය මෙම මූලධර්ම ප්රායෝගික ජීවිතයට අදාළ වන ආකාරයෙන් නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කළ යුතුය. නීත්යනුකූල මාර්ග ඔස්සේ තම අයිතිවාසිකම් ලබාගැනීමට ප්රජාව දිරිමත් කළ යුතු අතර, පවුල් නීති ආයතනවල අවංකභාවය ශක්තිමත් කරන ප්රතිසංස්කරණවලට ද සහාය ලබාදිය යුතුය.
නඩු පාර්ශ්වකරුවන් සහ අධිකරණ අතර සංවාදයක් ඇති කිරීමට ද ආගමික නායකයන්ට වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළ හැකිය. එමඟින් ගැටුම් අවම කරගැනීමටත්, අවිධිමත් ගෙවීම් මත නොව ප්රදර්ශනය කරන සාධාරණත්වය මත විශ්වාසය යළි ගොඩනැගීමේ සංස්කෘතියක් ඇති කිරීමටත් හැකි වේ.
පුළුල් සමාජ ගැටලු පිළිබඳ විශ්වාසනීය ලෙස අදහස් දැක්වීමට පෙර තමන්ගේම ආයතන හා ප්රජාව තුළ පවතින ගැටලු නිවැරදි කරගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
වහාම සලකා බැලිය යුතු ක්රියාමාර්ග
සම්බන්ධීකරණය කළ ඒකාබද්ධ ප්රතිචාරයක කොටසක් ලෙස පහත සඳහන් පියවර ක්රියාත්මක කළ යුතුය.
- අධිකරණ අමාත්යාංශය සහ අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව එක්ව කාසි අධිකරණවල පත්වීම් ක්රියාපටිපාටි, වැටුප් හා දීමනා, පහසුකම් සහ ආරක්ෂක විධිවිධාන පිළිබඳ ඒකාබද්ධ සමාලෝචනයක් සිදුකළ යුතුය. එහි සොයාගැනීම් සහ ක්රියාත්මක කිරීමේ කාලසටහන් මහජනතාවට ප්රසිද්ධ කළ යුතුය.
- 2026 වසරේ මහජන අදහස් විමසීමේ ක්රියාවලියේ වත්මන් තත්ත්වය වහාම ප්රසිද්ධ කළ යුතු අතර, මුස්ලිම් විවාහ හා දික්කසාද පනත සංශෝධනය කිරීමේ කෙටුම්පත සඳහා නිශ්චිත නීති සම්පාදන කාලසටහනක් ප්රකාශයට පත්කළ යුතුය.
- ආගමික හා සිවිල් නායකයන්ගේ සහාය ඇතිව, මූලික විවාහ හා පවුල් ආරවුල් විසඳීම සඳහා ප්රජා මට්ටමේ සමථකරණ මණ්ඩල පිහිටුවිය යුතුය.
- කාසි විනිසුරුවරුන් සහ අධිකරණ කාර්ය මණ්ඩලය සඳහා සාධාරණ අධිකරණ ක්රියාපටිපාටි, සදාචාරාත්මක ප්රමිතීන් සහ නඩු කළමනාකරණය පිළිබඳ අනිවාර්ය හඳුන්වාදීමේ පුහුණුවක් සහ අඛණ්ඩ වෘත්තීය සංවර්ධන වැඩසටහන් ක්රියාත්මක කළ යුතුය.
- පළිගැනීම්වලට හෝ වෙනත් බලපෑම්වලට බිය නොවී නඩු පාර්ශ්වකරුවන්ට තම පැමිණිලි ඉදිරිපත් කළ හැකි පහසුවෙන් ප්රවේශ විය හැකි පැමිණිලි සහ අධීක්ෂණ යාන්ත්රණයක් ස්ථාපිත කළ යුතුය. එය ස්වාධීන අධීක්ෂණ ක්රියාවලියක් සමඟ සම්බන්ධ කළ යුතුය.
මෙම ක්රියාමාර්ග රැඩිකල් හෝ මීට පෙර ක්රියාත්මක නොවූ යෝජනා නොවේ. වෙනත් විශේෂිත අධිකරණ ක්ෂේත්රවල ද මෙවැනි වැඩිදියුණු කිරීම් ක්රියාත්මක කර තිබේ.
දශක ගණනාවක් පුරා සාකච්ඡා පැවැත්වුණද, මෙවැනි පියවර ක්රියාත්මක කිරීමට අපොහොසත් වීම හේතුවෙන් නැවත නැවතත් මතුවන ගැටලු තවදුරටත් පවතිමින් වර්ධනය වී තිබේ.
වර්තමානයේ මහජන අවධානය යොමුවී ඇති අතර ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාවලිය ද සම්පූර්ණ නොවූවද ක්රියාත්මක වෙමින් පවතින බැවින්, තීරණාත්මක ක්රියාමාර්ග ගැනීම සඳහා මෙය වැදගත් අවස්ථාවකි.
රජය, ප්රජා නායකත්වය සහ ආගමික බලධාරීන් විසින් ක්රියාශීලීව හවුල් වගකීම් ඉටු කිරීම තුළින් අධිකරණ පද්ධතිය පිළිබඳ විශ්වාසය යළි ගොඩනැගීමටත්, සාධාරණ නීතිමය සහන අපේක්ෂා කරන පවුල්වල අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමටත් හැකි වනු ඇත.
එමෙන්ම මුස්ලිම් ප්රජාවට පමණක් නොව සමස්ත ජාතියටම ප්රතිලාභ සැලසෙන සමාජ ස්ථාවරත්වය තහවුරු කිරීමට ද එය දායක වනු ඇත.
මෙම ලිපිය ලේඛකයා නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ අංශයේ සාමාජිකයකු ලෙස, මුස්ලිම් පල්ලියක භාරකාර මණ්ඩල සාමාජිකයකු ලෙස සහ ශ්රී ලංකා වක්ෆ් මණ්ඩලයේ සාමාජිකයකු ලෙස ලබාගත් සෘජු අත්දැකීම් මත පදනම්ව සකස් කර ඇත.
ලේඛකයා පිළිබඳව: ලේඛකයා විශ්රාමික ජ්යෙෂ්ඨ පොලිස් අධිකාරීවරයකු වන අතර, රාජ්ය බුද්ධි සේවයේ ත්රස්තවාදය මැඩලීමේ අංශයේ හිටපු ප්රධානියා සහ ශ්රී ලංකා වක්ෆ් මණ්ඩලයේ හිටපු සාමාජිකයෙකි.
එමෙන්ම ඔහු 2026 වසරේ ප්රකාශයට පත් කළ “Security Beyond Enforcement: Practical Approaches for a Safer Nation” කෘතියේ කතුවරයා ද වේ.
විද්යුත් තැපෑල: mahildole54@gmail.com

