“නොදැනුවත්කම නිසා ඇතිවන මතභේද විසින් බිය ජනිත කරනු ලබන අතර, බිය යනු සාමයේ විශාලතම සතුරා වේ.” – ලෙස්ටර් බී. පියර්සන් (Lester B. Pearson)
ශ්රී ලංකාවේ මුස්ලිම්වරු දශක කිහිපයක සිට සංවිධානාත්මක වෛරීභාවයකට මුහුණ දී ඇති අතර, එය දැන් අන්තර්ජාලය තුළ නව නවාතැනක් සොයාගෙන ඇත. සිංහල ජාතිවාදී ජාලයන් කාලයක සිට එම සමාජය කෙරෙහි සැකය ව්යාප්ත කිරීමට කටයුතු කළේය. අද වන විට, දේශීය මෙන්ම විදේශීයව සිදු වූ මෑතකාලීන සිදුවීම් මාලාවක් හේතුවෙන් සමාජ මාධ්ය තුළ නව වෛරී ප්රහාර රැල්ලක් නිර්මාණය වී තිබේ. රටේ ජාතිවාදී දේශපාලනය මුලිනුපුටා දැමීමේ අභිලාෂයෙන් යුතුව ක්රියාකරන වත්මන් රජයට, අතීත අසාර්ථකත්වයන් නිසා සිදු වූ අතිමහත් හානිය යථා තත්ත්වයට පත්
කිරීමට හැකි වේද යන්න රට හමුවේ ඇති වඩාත්ම තීරණාත්මක අභියෝගයකි.
නැවත නැවතත් කීමට සිදු වුවද, මෙම කතාව රටට හෙළි කළ යුතුව ඇත. 2009 වසරේ යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු එළඹි වසරවලදී, අනුප්රාප්තික ආණ්ඩු යටතේ විවිධ විරෝධතා ප්රධාන ප්රවාහයට පැමිණියේය. සංවිධානාත්මක කණ්ඩායම් විසින් මුස්ලිම් ආගමික වතාවත්වලට සහ ව්යාපාරවලට එරෙහිව රැලි පැවැත්වූ අතර, කටකතා සහ අසත්ය ප්රචාර මගින් වැඩි හානියක් සිදු කරන ලදී. සාමාන්ය ව්යාපාරික කටයුතු කුමන්ත්රණ ලෙසත්, සාමාන්ය ආගමික භක්තිය අන්තවාදය ලෙසත් හංවඩු ගැසුණි. මෙම තත්ත්වය අවස්ථා කිහිපයකදීම මාරාන්තික මුහුණුවරක් ගත් අතර, සංවිධානාත්මක ප්රහාර මගින් මුස්ලිම් නිවාස සහ කඩසාප්පු ගිනි තබා ජීවිත පවා අහිමි විය. මැර කණ්ඩායම් විසින් රටේ විවිධ ප්රදේශවල මුස්ලිම් ජනපදවලට පහර දෙන ලදී.
ඉන්පසුව 2019 අගෝස්තු මස සිදුවූ පාස්කු ඉරිදා බෝම්බ ප්රහාරයෙන් පුද්ගලයින් 250 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගියහ. එය සිදුකරන ලද්දේ අන්තවාදී මුස්ලිම් කල්ලියක් විසින් වන අතර, ඔවුන් පිළිබඳව මුස්ලිම් සමාජය විසින් මීට පෙර අවස්ථා ගණනාවකදීම අදාළ බලධාරීන් දැනුවත් කර තිබුණි. එදින සිදු වූ මහා ඛේදනීය සිදුවීමෙන් පසු ඇති වූ තත්ත්වය තවත් දරුණු විය. එවැනි පූර්ව දැනුම්දීම් කර තිබියදීත්, සමස්ත මුස්ලිම් ප්රජාවටම අදාළ ප්රහාර සූදානම් කළ සහ ක්රියාත්මක කළ පුද්ගලයින්ගේ වරදෙහි පව්කාරකම කරගහන ලෙස සෘජුව හෝ වක්රව බලපෑම් කෙරුණි. වෙළඳසැල් වර්ජනය කරන ලදී, පල්ලියට පහර දෙන ලදී, සහ මැරයන් මුස්ලිම් ගම්මාන හරහා කඩා වැදුණි. ඉන්පසුව, කොවිඩ්-19 වසංගත සමයේදී ජාත්යන්තර සෞඛ්ය මාර්ගෝපදේශ සහ මුස්ලිම් ආගමික චාරිත්රවලට පටහැනිව කොවිඩ් ආසාදිතව මියගිය මුස්ලිම් ජාතිකයින්ගේ මෘතදේහ බලහත්කාරයෙන් ආදාහනය කිරීම ඇතුළු රාජ්ය ප්රතිපත්ති මගින් රාජ්ය තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලියට සැකය කොතරම් තදින් ඇතුළු වී ඇත්දැයි පෙන්නුම් කළේය. පසුව එම තීරණය වෙනස් කළද, සිදුවූ මානසික හානිය ඉතිරි විය. කලාබල ඇති කළ හෝ මෙවැනි තීරණවලට වගකිව යුතු කිසිවෙකුට නීතියෙන් දඬුවම් ලැබුණේ නැත.
ජාතිවාදී භික්ෂූන් වහන්සේලාට සහ සංවිධානවලට මුස්ලිම්වරුන් ඉලක්ක කරගනිමින් සංවිධානාත්මක වෛරී ප්රචාරයන් ගෙනයාමට ඉඩ සැලසුණු අතර, එහිදී ඥානසාර හිමිගේ වෛරී ප්රකාශ නිසා වඩාත් කැපී පෙනුණි. ශ්රී ලංකා අධිකරණය විසින් ගණනසාර හිමියන්ට එකකට වඩා වැඩි වාර ගණනක් දඬුවම් නියම කළද පසුව නිදහස් කරන ලදී; නමුත් උන්වහන්සේ නියෝජනය කළ මතවාදය තවදුරටත් සමාජය තුළ පැවැතුණි. ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා විසින් ගණනසාර හිමියන් ‘එක රටක් – එක නීතියක්’ කාර්ය සාධක බලකායේ සභාපතිවරයා ලෙස පවා පත් කළේය. ශ්රී ලංකා රාජ්යය තමන්ව ආරක්ෂා කිරීමට ප්රමාද වැඩි වූ බවත්, තමන්ට පහර දුන් අයට දඬුවම් කිරීමට පසුබට වූ බවත් බොහෝ මුස්ලිම්වරු එදා විශ්වාස කළහ, අදටත් විශ්වාස කරති. එම කලාබල ඇති කළ හෝ බලහත්කාරයෙන් ආදාහනය කිරීමේ ප්රතිපත්තියට වගකිව යුතු කිසිවෙකුත් නීතිය හමුවට පමුණුවනු ලැබුවේ නැත.
මෑතකාලීන පුවත් මගින් පැරණි මතවාදීන්ට අලුත් මාතෘකා ලැබී ඇත. වාර්තා වන පරිදි අනෝජන් නමැති ශ්රී ලාංකිකයෙකුට නන්දනීය අපහාස කිරීමේ චෝදනාව මත සවුදි අරාබියේදී මරණ දඬුවම නියම වී තිබේ. ඔහු ශ්රී ලාංකික ෆේස්බුක් සමූහයක මුහම්මද් නබිතුමා සම්බන්ධයෙන් තැබූ සටහන මුස්ලිම්වරුන්ගේ දැඩි අප්රසාදයට හේතු වූවද, අනෝජන්ව මෙම දරුණු දඬුවමින් බේරා ගැනීම සඳහා වූ බොහෝ එකමුතු උත්සාහයන් සඳහා මුස්ලිම්වරුද පාර්ශ්වකරුවන් වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙය හුදකලා සිදුවීමක් නොවේ. ඉස්ලාම් දහමට, එහි සංකේතවලට, ඇඳුම් පැළඳුම්වලට සහ නබිතුමාට අපහාස කිරීම සහ අසත්ය පුවත් පැතිරවීම බොහෝ වෛරී කණ්ඩායම්වල (විශේෂයෙන් සිංහල මාධ්යයෙන්) ජනප්රිය ක්රියාවක් වී ඇත. මෙම පසුබිම තුළ, විදේශීය අධිකරණයක තීරණයකට ශ්රී ලාංකික මුස්ලිම්වරුන්ට කිසිදු සම්බන්ධයක් නොමැති වුවද, අන්තර්ජාල ජාතිකයින් විසින් ඔවුන්ව ඊට වගකිව යුතු බවට හංවඩු ගැසීමට ඉක්මන් වී ඇත. පාස්කු ප්රහාරයට සම්බන්ධතාවයක් පැවැත්වීම නිසා මුස්ලිම්වරුන් 15 දෙනෙකුට දීර්ඝ සිරදඬුවම් නියම වූ පුවතද සමාජ මාධ්ය තුළ විශාල වෛරී ප්රකාශ රැල්ලක් නිර්මාණය කළේය. අධිකරණ ක්රියාවලිය යනු නීතිමය කරුණකි. ලක්ෂ 20 කට ආසන්න සමස්ත ප්රජාවකගේ වරදක් ඊට සම්බන්ධ නැත, නමුත් එම සමාජ මාධ්ය ගිණුම් නැවතත් එම තීන්දු භාවිතා කරමින් සෑම මුස්ලිම් ජාතිකයෙකුගෙන්ම වන්දි ඉල්ලා සිටියි.
තෙවන කරුණ මෑතකදී සිදුවූවකි. මීට මාස කිහිපයකට පෙර ශ්රී ලාංකික මාධ්යවේදීන් පිරිසක් අනුග්රාහක සංචාරයක් යටතේ ඊශ්රායලයට ගිය අතර, එතැන් සිට ඔවුන්ගේ වාර්තාකරණය ඊශ්රායල නිල මතවාදය (Hasbara ලෙස හැඳින්වෙන) අනුව සිදු විය. මෙම සංචාර සඳහා මුදල් යෙදවූයේ කවුරුන්ද සහ පොරොන්දු වූයේ මොනවාද යන්න නිසි ලෙස වාර්තා විය යුතු අතර, අනුග්රාහක සංචාර යනු ජාත්යන්තර රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවයේ භාවිත වන සාමාන්ය මෙවලමකි. මාධ්යවේදීන්ට ඕනෑම රටකට ගොස් තමන් දකින දෙය වාර්තා කිරීමට හැකියාව තිබිය යුතුය. මෙහිදී ඇති ප්රධාන ගැටලුව වන්නේ පාරදෘශ්යභාවයයි. මෙම සංචාරයට මුදල් යෙදවූයේ කවුරුන්ද, ඔවුන්ව කැඳවාගෙන ගියේ කොහේද සහ නොගෙන ගියේ කොහේද යන්න පාඨකයින් දැනගත යුතුය. මෙම ඊශ්රායල සංචාරයේ අන්තර්ජාල ප්රතිවිපාක දෙස බලන විට කරුණක් පැහැදිලිය: පලස්තීනුවන් වෙනුවෙන් කටහඬ අවදි කරන ශ්රී ලාංකික මුස්ලිම්වරුන්ව, මානුෂීය හේතුවක් ත්රස්තවාදයට ලං කරමින් අන්තවාදීන් හෝ රටට අගුණ කරන්නන් ලෙස නිරූපණය කෙරේ. ලොව පුරා සහ ශ්රී ලංකාවේ සියලුම ආගම්වල ජනතාව අතර පවතින පලස්තීන ජනතාවගේ පීඩාවන් කෙරෙහි ඇති සහනුකම්පාව, එක ප්රජාවකට එරෙහි සාක්ෂියක් බවට පත් කරගෙන ඇත.
වත්මන් රජයේ පොරොන්දුව වැදගත් වන්නේ මෙතැනදීය. 2024 දී තේරී පත් වූ ජාතික ජන බලවේග රජය ප්රකාශ කර ඇත්තේ නැවත ජාතිවාදයට හිස එසවීමට ඉඩ නොදෙන බවයි. මෙම ප්රශංසනීය පොරොන්දුවේ යහපත් ප්රතිඵල මුස්ලිම් ජනතාව දැනටමත් අත්විඳිමින් සිටින අතර එය සාදරයෙන් පිළිගත යුතුය. නමුත් ශ්රී ලංකාවේ සමූහ හිංසනයන් පිළිබඳ අතීතය දෙස බලන විට, සියලුම ප්රජාවන්ට එකසේ සුරක්ෂිතබව දැනීමට මෙම පොරොන්දුව මත තවදුරටත් වැඩ කිරීම අත්යවශ්ය වේ. නමුත් අන්තවාදී ජාලයන් ක්රියාත්මක වන්නේ නීතිය ඉතා දුර්වල තැනකය; එනම් ෆේස්බුක්, ටික්ටොක්, යූටියුබ්, පණිවිඩ හුවමාරු කරගන්නා සමූහ සහ විදේශීය පරිපාලකයින්ට කලාතුරකින් තේරෙන සිංහල භාෂා සටහන් තුළය. ප්රසිද්ධ රැස්වීමක කරන කතාවකට නීතිමය පියවර ගත හැකිය. නමුත් සූක්ෂම ලෙස පතුරුවන අසත්ය කටකතාවක් ලක්ෂ සංඛ්යාත පිරිසක් අතර බෙදා හරින විට ඊට එරෙහිව ක්රියා කිරීම ඉතා අපහසුය. 2026 ජනවාරි මාසයේදී පමණක් සමාජ මාධ්ය නිරීක්ෂකයින් විසින් හානිකර ප්රකාශ 308 ක් වාර්තා කර ඇති අතර, එය 2025 දෙසැම්බර් මාසයට වඩා 14.76% ක වර්ධනයකි. මෙයින් 153 ක් ෆේස්බුක් වෙතද, 119 ක් ටික්ටොක් වෙතද, 34 ක් යූටියුබ් වෙතද වාර්තා කර ඇත. ශ්රී ලාංකික මුස්ලිම්වරුන් ඉලක්ක කරගත් වෛරී ප්රකාශ සඳහා ඊශ්රායලය සහ ඉරානය අතර උදෘතයන්, පලස්තීන අර්බුදය සහ බෞද්ධ හා මුස්ලිම් ප්රජාවන් අතර නොසන්සුන්තාවයක් ඇති වූ බංග්ලාදේශයේ සිදුවීම් ඇතුළු ජාත්යන්තර තත්ත්වයන්ද බලපා ඇත.
ශ්රී ලංකාව මුහුණ දෙන එකම රට නොවන අතර, ජාතිවාදී ප්රතිපත්ති සහ සංස්කෘතීන්ට පැවැත්මට ඉඩ දීමේ ආදීනව ආසියාව, යුරෝපය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය පුරා දැකගත හැකිය. මියන්මාරයේ, 1982 බුරුම ප්රජා අයිතිවාසිකම් පනත මගින් රොහින්ග්යා මුස්ලිම් ජනගහනයට ජාතිකත්වය අහිමි කරමින් ඔවුන් රාජ්යයක් නොමැති පිරිසක් බවට පත් කළේය. පසුව රොහින්ග්යා ජනතාවට එරෙහිව වෛරී ප්රකාශ පැතිරවීමට සමාජ මාධ්ය භාවිතා කළ අතර, ‘බුරුම ජාතියට සහ බෞද්ධ ආගමට මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් සහ රොහින්ග්යාවරුන්ගෙන් එල්ල වන තර්ජනය’ යන මතය තහවුරු කළේය. ෆේස්බුක් වැනි ප්ලැට්ෆෝම්වල ඇති වෛරී ප්රකාශ සහ රොහින්ග්යා ජනතාවට එරෙහිව සිදුවූ ජන සංහාරය ඇතුළු ප්රචණ්ඩත්වය අතර සෘජු සම්බන්ධයක් ඇති බව අධ්යයනවලින් හෙළි වී තිබේ. රාජ්ය අනුමැතිය සහ ප්රතිපත්ති මගින් ඉස්ලාම් භීතිකාවට ඉඩ දීම සමස්ත ප්රජාවකටම එරෙහි හිංසනයට සහ අවතැන්වීමට හේතු විය.
ඉන්දියාවේද සමාන රටාවන් මතු වී ඇත. 2019 පෞරත්ව සංශෝධන පනත මගින් 2014 ට පෙර අසල්වැසි රටවලින් පැමිණි ‘නීති විරෝධී’ සංක්රමණිකයන්ට පෞරත්වය ලබා දෙන අතර මුස්ලිම් ජනගහනය ඊට ඇතුළත් කර නැත. ඇසෑම් හි ජාතික පුරවැසි ලේඛනයෙන් මුස්ලිම්වරුන් ඉවත් කිරීම සඳහා ඉස්ලාම් භීතිකා වෛරී ප්රකාශ ප්රබල මෙවලමක් විය. මුස්ලිම්වරුන් දෙස සතුරු ලෙස බැලීම සහ නිරූපණය කිරීම එම ප්රජාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් අහිමි කිරීමට මග පාදයි. රොහින්ග්යා ප්රජාවට එරෙහිව සමාජ මාධ්යවල පළවන වෛරී ප්රකාශ වරදක් ලෙස ඩෙල්හි මහා අධිකරණය පිළිගෙන ඇති අතර, තවමත් එහි ක්රියාත්මක වීම අස්ථාවරය.
යුරෝපයේ, වෛරී ප්රකාශ සඳහා වන ප්රතිචාරය ආඥාදායක පාලනයන් සහ ජන සංහාරයන් පිළිබඳ අතීත අත්දැකීම් මගින් සකස් වී ඇත. යුරෝපීය සංගමය විසින් සමාජ මාධ්ය සමාගම්වලට හිංසාකාරී අන්තර්ගතයන් සහ වෛරී ප්රකාශ වාර්තා වූ වහාම ඉවත් කිරීමට බලකරන රෙගුලාසි සම්මත කර ඇත. 2018 ජර්මානු නීතියකට අනුව විශාල සමාජ මාධ්ය ප්ලැට්ෆෝම් විසින් ‘පැහැදිලිවම නීති විරෝධී’ සටහන් පැය 24 ක් ඇතුළත ඉවත් කළ යුතුය. මෑතකදී බලාත්මක වූ යුරෝපීය සංගමයේ ඩිජිටල් සේවා පනත (Digital Services Act) මගින් විශාල ප්ලැට්ෆෝම්වලට නීති විරෝධී අන්තර්ගතයන් සහ වෛරී ප්රකාශ සාධාරණ කාලයක් ඇතුළත ඉවත් නොකළහොත් විශාල මූල්ය දඩ පනවන බවට අනතුරු අඟවයි. මෙම පියවරයන් මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ යුරෝපයේ අතීත ඛේදනීය සිදුවීම් සැලකිල්ලට ගනිමින්, සීමාරහිත අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ නිදහසට වඩා වෛරී ප්රකාශවලින් ආරක්ෂා වීමට පූර්වගාමීත්වය ලබා දෙන බවයි.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය මුල් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනයේ ආරක්ෂාව මත පදනම් වූ වෙනස් ප්රවේශයක් ඉදිරිපත් කරයි. සෘජු තර්ජන, ප්රචණ්ඩත්වයට පෙළඹවීම් හෝ අපහාස කිරීම් හැර අන් සෑම වෛරී ප්රකාශයකටම පූර්ණ නිදහස ඇත. සන්නිවේදන විනීතභාවය පිළිබඳ පනත (Communications Decency Act) මගින් සමාජ මාධ්ය ප්ලැට්ෆෝම්වලට පරිශීලකයින්ගේ ප්රකාශ සම්බන්ධයෙන් ඇති වගකීමෙන් නිදහස ලබා දී ඇති බැවින්, අන්තර්ගතයන් පාලනයට ඔවුන්ට පුළුල් නිදහසක් ඇත. හානිකර අන්තර්ගතයන් පැතිරීමට ඉඩ සැලසීම ගැන මෙම ප්රවේශය විවේචනයට ලක්වුවද, එයින් අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ නිදහස කෙරෙහි ඇති කැපවීම පෙන්නුම් කරයි. එක්සත් ජනපදයේ වෛරී ප්රකාශ පාලනය කිරීමේ වෙනස්කම් ගැන බොහෝ දේ ලියවී තිබුණද, ඒවා බොහොමයක් මුල් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනයේ සීමාවන් නොසලකා හරින බව විවේචකයෝ පවසති.
ශ්රී ලංකාවට ඇති පාඩම් පැහැදිලිය. පළමුවැන්න, වෛරී ප්රකාශ සහ ජාතිවාදී ප්රතිපත්තිවලට එරෙහිව ක්රියා නොකිරීමෙන් රාජ්ය අයිතිය අහිමි වීම, අවතැන් වීම සහ ප්රචණ්ඩත්වය වැනි මහා මානුෂීය වන්දි ගෙවීමට සිදුවේ. දෙවැන්න, සමාජ මාධ්ය මගින් මෙම අවදානම් වැඩි කරන අතර, අන්තර්ජාල වෛරී ප්රකාශ සහ සුළුතරයන්ට එරෙහි භෞතික ප්රචණ්ඩත්වය අතර සෘජු සම්බන්ධයක් ඇති බව පර්යේෂණවලින් පෙනී යයි. තෙවැන්න, නීතිමය රාමුව වැදගත් වේ: පවතින නීති සංශෝධනය කිරීම සහ ක්රියාත්මක කිරීම වෛරී ප්රකාශවලට එරෙහිව සාර්ථක ක්රමයකි. හතරවැන්න, ප්ලැට්ෆෝම්වල වගවීම අත්යවශ්ය වේ: දඩ මුදල් පැනවීමේ තර්ජනය යටතේ නීති විරෝධී අන්තර්ගතයන් ඉක්මනින් ඉවත් කිරීමට බලකරන යුරෝපීය සංගමයේ ප්රවේශය ආදර්ශයට ගත හැකිය. පස්වැන්න, තෝරාගත් ලෙස නීතිය ක්රියාත්මක කිරීම විශ්වාසය බිඳ හෙළයි: සමහර වැරදිකරුවන් නිදහසේ සිටින විට සහ අනෙක් අයට නීතිය ක්රියාත්මක වන විට, සුළුතර ප්රජාවන්ට නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවය පිළිබඳ රාජ්යය කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය නැති වී යයි.
එසේ නම්, ශ්රී ලංකාවේ සිදු කළ යුත්තේ කුමක්ද? පළමුව, රාජ්යය සතුව දැනටමත් ඇති නීති ක්රියාත්මක කළ යුතුය. වෛරයට සහ ප්රචණ්ඩත්වයට පෙළඹවීම වරදකි, වැරදිකරුවා භික්ෂුවක්, දේශපාලනඥයෙක් හෝ නාමික ගිණුමක් වුවද නීතිය ක්රියාත්මක විය යුතුය. ඇතැම් වැරදිකරුවන්ට නිදහසේ සිටීමට ඉඩ සලසමින් තෝරාගත් ලෙස නීතිය ක්රියාත්මක කිරීම, මුස්ලිම් ප්රජාවගේ නොමඳ සැකයට ප්රධාන හේතුවයි. දෙවැන්න, සිංහල සහ දෙමළ භාෂා දන්නා පරිපාලකයින් පත් කිරීමටත්, වෛරී ප්රකාශ පිළිබඳ වාර්තා කිරීමට ඉක්මනින් ප්රතිචාර දැක්වීමටත්, එවැනි වාර්තා කීයකට ක්රියා කර ඇත්දැයි ප්රකාශයට පත් කිරීමටත් රජය විසින් ප්රධාන තාක්ෂණික සමාගම්වලට බලපෑම් කළ යුතුය. තෙවැන්න, මාධ්යවේදීන් සහ මාධ්ය ආයතන අනුග්රාහක සංචාර සහ හෙළිදරව් කිරීම් පිළිබඳ පැහැදිලි රීති අනුගමනය කළ යුතුය. අවසාන වශයෙන්, බෞද්ධ, කතෝලික, හින්දු සහ මුස්ලිම් නායකයින් ඇතුළු සිවිල් සමාජය එක්ව හඬ නැගිය යුතුය. සමූහ චෝදනාවලට දිය හැකි බලවත්ම පිළිතුර වන්නේ ප්රසිද්ධ එකමුතුකම සහ සහෝදරත්වයයි.
ශ්රී ලංකාව වෛරී දේශපාලනය වෙනුවෙන් යුද්ධයෙන්, කලාබලවලින් සහ පාස්කු ප්රහාරයේ සෙවනැල්ලෙන් අතිමහත් වන්දියක් ගෙවා ඇත. මියන්මාරය, ඉන්දියාව, යුරෝපය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ අත්දැකීම්වලින් පෙනී යන්නේ ක්රියා නොකිරීමේ පිරිවැය ප්රචණ්ඩත්වයෙන් සහ අවතැන් වීමෙන් පමණක් නොව, සමාජ විශ්වාසය පළුදු වීමෙන්, ප්රජාතන්ත්රවාදී ආයතන දුර්වල වීමෙන් සහ සමස්ත ප්රජාවන්ම දීර්ඝකාලීනව කොන් කිරීමෙන් මැනිය හැකි බවයි. බලාපොරොත්තුවක් මත තේරී පත් වූ රජයකට දැන් අතීතය නැවත සිදු විය යුතු නැති බව පෙන්වීමට අවස්ථාව තිබේ. ප්රශ්නය වන්නේ ශ්රී ලංකාව අන් අයගේ අසාර්ථකත්වයන්ගෙන් පාඩම් ඉගෙන ගන්නේද නැතහොත් කලාපයට තවත් අනතුරු ඇඟවීමේ සංකේතයක් වන්නේද යන්නයි.