නොවැම්බර් 3 වනදා පැවැත්වුණු ඇමෙරිකානු අතුරු මැතිවරණයෙන් පසු ඡන්ද ගණන් කිරීම දිගටම සිදුවෙද්දී, මිචිගන් ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන මැතිවරණ තරග කිහිපයක අවසන් ප්‍රතිඵල මෙතෙක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට නොහැකි තරමට ඒවා තියුණු මට්ටමක පවතී. කෙසේ වෙතත්, මැතිවරණ ප්‍රක්ෂේපණයන්ට අනුව, ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයින් එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභාවේ පාලනය තහවුරු කරගෙන ඇත.
මෙම ප්‍රතිඵල වොෂින්ටනයේ බල තුලනයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් සනිටුහන් කරයි. සාම්ප්‍රදායිකව රිපබ්ලිකන් පක්ෂයට හිතකාමී ප්‍රාන්ත කිහිපයක ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය සැලකිය යුතු ජයග්‍රහණ ලබාගෙන ඇති අතර, ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ඉතිරි ධුර කාලය තුළ ඔහුගේ ව්‍යවස්ථාදායක න්‍යාය පත්‍රයට අභියෝග කිරීමට ඔවුහු සූදානම් වෙති.
මිචිගන් ප්‍රාන්තය මෙම මැතිවරණයේ ප්‍රධාන සටන් බිමක් බවට පත්ව ඇත්තේ, ඡන්දදායකයින් විසින් එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභාව, ආණ්ඩුකාරවරයා, නීතිපතිවරයා, රාජ්‍ය ලේකම්වරයා සහ ප්‍රාන්තයේ කොංග්‍රස් නියෝජිත කණ්ඩායමේ සියලුම ආසන සඳහා මෙන්ම ප්‍රාන්ත මට්ටමේ ඡන්ද විමසීම් යෝජනා කිහිපයක් සඳහා ද තීරණ ලබා දීමට නියමිතව තිබූ බැවිනි.
ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය යළි සෙනෙට් සභාවේ බලය අල්ලයි
රට පුරා ප්‍රාන්ත කිහිපයක සැලකිය යුතු ජයග්‍රහණ මාලාවක් අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසු ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයින් එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභාවේ පාලනය යළි ලබාගෙන ඇත. එමගින් 2024 මැතිවරණයෙන් පසුව පිහිටුවන ලද රිපබ්ලිකන් බහුතරය අවසන් විය.
ඔවුන්ගේ ජයග්‍රහණ අතර ටෙක්සාස්, උතුරු කැරොලිනා, ඔහියෝ, කැන්සාස් සහ දකුණු කැරොලිනා ඇතුළු ප්‍රාන්ත ඇතුළත් විය. මින් ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයට සභාවේ පාලනය ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය ආසන සංඛ්‍යාව තහවුරු කර ගැනීමට හැකි විය.
මෙම ප්‍රතිඵලය මගින් ෆෙඩරල් නීති සම්පාදනය සහ කැබිනට් තනතුරු හා ෆෙඩරල් අධිකරණය සඳහා වන පත්කිරීම් ඇතුළු ජනාධිපතිවරයාගේ පත්කිරීම් කෙරෙහි ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයට වැඩි බලපෑමක් ලැබෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
ට්‍රම්ප්ගේ ජනාධිපති ධුරයේ අවසන් වසර දෙක තුළ සෙනෙට් සභාවේ පාලනය විශේෂයෙන් වැදගත් වන්නේ, පරිපාලනයේ ව්‍යවස්ථාදායක වැඩසටහන් සහ පත්කිරීම් විමර්ශනය කිරීමට, ප්‍රමාද කිරීමට හෝ අවහිර කිරීමට ඩිමොක්‍රටික් බහුතරයට බලය ලැබෙන බැවිනි.
Associated Press පුවත් සේවය වාර්තා කළේ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය සෙනෙට් සභාවේ පාලනය තහවුරු කරගෙන ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ (House of Representatives) ප්‍රතිඵල ඡන්ද ගණන් කිරීම දිගටම සිදුවන බැවින් තවමත් අවිනිශ්චිතය.
මිචිගන් සෙනෙට් තරගය තවමත් තියුණු මට්ටමක
මිචිගන්හි වඩාත්ම අවධානයට ලක් වූ තරගයක් වන්නේ ඩිමොක්‍රටික් අපේක්ෂක අබ්දුල් එල්-සයීඩ් සහ රිපබ්ලිකන් අපේක්ෂක මයික් රොජර්ස් අතර පුරප්පාඩු වූ එක්සත් ජනපද සෙනෙට් ආසනයක් සඳහා පැවැති තරගයයි.
මෙම ආසනය පුරප්පාඩු වූයේ වසර 12 ක් මිචිගන් ප්‍රාන්තය නියෝජනය කළ ඩිමොක්‍රටික් සෙනෙට් සභික ගැරී පීටර්ස්ගේ විශ්‍රාම ගැනීමෙන් පසුවය.
හිටපු මහජන සෞඛ්‍ය නිලධාරියෙකු වන එල්-සයීඩ් මැතිවරණයට පිවිසියේ මතභේදාත්මක ඩිමොක්‍රටික් ප්‍රාථමික මැතිවරණ ව්‍යාපාරයකින් පසුවය. හිටපු රිපබ්ලිකන් කොංග්‍රස් සභිකයෙකු සහ හිටපු FBI නියෝජිතයෙකු වන රොජර්ස්, 2024 දී සෙනෙට් සභාව සඳහා ඉදිරිපත් වී ඉතා සුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාවකින් පරාජය වීමෙන් පසු මෙවර ආසනය රිපබ්ලිකන් පක්ෂය වෙනුවෙන් දිනා ගැනීමට උත්සාහ කළේය.
මුල් ඡන්ද ප්‍රතිඵලවලින් පෙන්නුම් කළේ එල්-සයීඩ් රොජර්ස්ට වඩා ඉදිරියෙන් සිටින බවයි. කෙසේ වෙතත්, රිපබ්ලිකන් පාක්ෂිකයින් බහුල ප්‍රදේශවල අතිරේක ඡන්ද ගණන් කිරීමත් සමඟ එම පරතරය අඩු විය.
Michigan Public ආයතනයට අනුව, සැලකිය යුතු ඡන්ද පත්‍රිකා ප්‍රමාණයක් තවමත් සැකසෙමින් පවතින බැවින්, ප්‍රතිඵල තවමත් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට නොහැකි තරම් තියුණු මට්ටමක පවතී.
මෙම තරගය ජාතික අවධානය සහ විශාල ප්‍රචාරක වියදම් දිනාගත් අතර, හිටපු ජනාධිපති බරක් ඔබාමා එල්-සයීඩ් වෙනුවෙන් ද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් රොජර්ස් වෙනුවෙන් ද ප්‍රචාරක කටයුතුවල නිරත වූහ.
ආර්ථිකය, සෞඛ්‍ය සේවය, ආගමන විගමන, ඉරානය සම්බන්ධ යුද්ධය සහ මැදපෙරදිග එක්සත් ජනපද විදේශ ප්‍රතිපත්තිය පිළිබඳ එකඟ නොවීම් ද මෙම තරගයට බලපෑවේය.
ආණ්ඩුකාර තරගය ද තියුණු මුහුණුවරක් ගනී
මිචිගන් ආණ්ඩුකාර මැතිවරණය ද ඉතා තියුණු තරගයක් බවට පත්ව ඇත.
ධුර කාලය සීමා වීම හේතුවෙන් ධුරයෙන් ඉවත්ව යන ආණ්ඩුකාර ග්‍රෙචන් විට්මර්ගෙන් පසුව පත්වන ආණ්ඩුකාරවරයා වීමට, ප්‍රාන්තයේ රාජ්‍ය ලේකම්වරිය වන ඩිමොක්‍රටික් අපේක්ෂක ජොස්ලින් බෙන්සන් සහ රිපබ්ලිකන් එක්සත් ජනපද නියෝජිත ජෝන් ජේම්ස් තරග කරති.
මුල් ඡන්ද ගණන් කිරීමේ වැඩි කාලයක් බෙන්සන් ඉදිරියෙන් සිටියාය. කෙසේ වෙතත්, මැතිවරණ නිලධාරීන් ජයග්‍රහකයෙකු ප්‍රකාශයට පත් කර නොතිබූ අතර, තරගය තවදුරටත් තියුණු මට්ටමක පැවතුණි.
ඩෙට්රොයිට් හි පැවැති රිපබ්ලිකන් මැතිවරණ රාත්‍රී හමුවකදී ආධාරකරුවන් අමතමින් ජේම්ස් තම ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරය පිළිබඳ විශ්වාසය පළ කළේය.
“අද රාත්‍රිය කුමක් ගෙන එයිද කියා අප දන්නේ නැහැ … අපි සුබවාදීව සිටිනවා,” ඡන්ද ගණන් කිරීම දිගටම සිදුවෙද්දී ජේම්ස් ආධාරකරුවන්ට පැවසීය.
මෙම ප්‍රතිඵලය මගින් ඉදිරි වසර හතර සඳහා මිචිගන් ප්‍රාන්ත රජය මෙහෙයවන්නේ කවුරුන්ද යන්න තීරණය වනු ඇත.
ප්‍රධාන කොංග්‍රස් තරග කෙරෙහි අවධානය යොමු වේ
එක්සත් ජනපද නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ (US House of Representatives) තම නියෝජනය ශක්තිමත් කිරීමට ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයින් උත්සාහ කිරීමත් සමඟ මිචිගන්හි කොංග්‍රස් තරග කිහිපයක් ද සැලකිය යුතු අවධානයක් දිනා ගත්තේය.
වඩාත්ම අවධානයට ලක් වූ තරගවලින් එකක් වූයේ ප්‍රාන්තයේ 10 වන කොංග්‍රස් දිස්ත්‍රික්කයයි. එහිදී ඩිමොක්‍රටික් අපේක්ෂක ක්‍රිස්ටිනා හයින්ස් සහ රිපබ්ලිකන් අපේක්ෂක මයිකල් බූචාර්ඩ් තරග වැදුණහ.
ජෝන් ජේම්ස් ආණ්ඩුකාර මැතිවරණයට තරග කිරීමට තීරණය කිරීමෙන් පසු මෙම ආසනය පුරප්පාඩු විය.
මුල් ප්‍රතිඵලවලින් පෙන්නුම් කළේ, වාර්තා වූ යාවත්කාලීන කරන ලද අවස්ථාව වන විට ඡන්දවලින් 20% කට වඩා මඳක් වැඩි ප්‍රමාණයක් ගණන් කර තිබියදී, අපේක්ෂකයින් අතර පරතරය සියයට එකකට වඩා අඩු බවයි.
හයින්ස් වොරන් හි ආධාරකරුවන් අමතමින් කියා සිටියේ තරගය තවමත් තියුණු මට්ටමක පවතින බවයි. එක්සත් ජනපද හමුදා ප්‍රවීණයෙකු වන බූචාර්ඩ් වෙත ට්‍රම්ප්ගේ සහයෝගය ලැබුණි.
මේ අතර, කොංග්‍රස් ප්‍රතිඵල කිහිපයක් දැනටමත් ප්‍රකාශයට පත් කර තිබුණි.
-
ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂික ඩොනවන් මැකිනී මිචිගන්හි 13 වන කොංග්‍රස් දිස්ත්‍රික්කය ජයග්‍රහණය කළේය.
-
ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂික ඩෙබී ඩින්ගල් 6 වන දිස්ත්‍රික්කයෙන් යළි තේරී පත් විය.
-
ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂික හිලරි ෂෝල්ටන් 3 වන දිස්ත්‍රික්කයෙන් යළි තේරී පත් විය.
-
ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂික රෂීඩා ත්ලායිබ් 12 වන දිස්ත්‍රික්කයෙන් තවත් ධුර කාලයක් තහවුරු කරගත්තාය.
-
රිපබ්ලිකන් පාක්ෂික ලිසා මැක්ලේන් 9 වන දිස්ත්‍රික්කය රැකගත්තාය.
-
රිපබ්ලිකන් පාක්ෂික ටිම් වෝල්බර්ග් 5 වන දිස්ත්‍රික්කයෙන් යළි තේරී පත් විය.
-
රිපබ්ලිකන් පාක්ෂික ජෝන් මූලෙනාර් 2 වන දිස්ත්‍රික්කය රැකගත්තේය.
Michigan Public ආයතනය වාර්තා කළ Associated Press තරග ප්‍රතිඵලවලට අනුව, ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂික ජෙරමි මොස් ද 11 වන කොංග්‍රස් දිස්ත්‍රික්කය ජයග්‍රහණය කළේය.
මිචිගන් ඡන්දදායකයින් ව්‍යවස්ථාදායක සම්මුති යෝජනාව ප්‍රතික්ෂේප කරයි
ඡන්දදායකයින් අතුරු මැතිවරණය අතරතුර ප්‍රාන්ත මට්ටමේ වැදගත් ඡන්ද විමසීම් යෝජනා දෙකක් ද සලකා බැලූහ.
මිචිගන් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සමාලෝචනය කිරීම සඳහා ව්‍යවස්ථාදායක සම්මුතියක් (constitutional convention) පැවැත්වීමට අනුමැතිය පතා ඉදිරිපත් කළ යෝජනාව 1 (Proposal 1) ප්‍රතික්ෂේප විය.
මෙම යෝජනාව මගින් නියෝජිතයින්ට ප්‍රාන්ත ව්‍යවස්ථාවේ සිදුවිය හැකි වෙනස්කම් සලකා බැලීමට ඉඩ සැලසෙන අතර, ඕනෑම සංශෝධනයක් සඳහා පසුව ඡන්දදායකයින්ගේ අනුමැතිය අවශ්‍ය වේ.
1963 දී ප්‍රාන්තයේ වත්මන් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සම්මත වූ දා සිට මිචිගන් ඡන්දදායකයින් මෙවැනි යෝජනා නැවත නැවතත් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.
මේ අතර, යෝජනාව 2 (Proposal 2) සම්මත වූ අතර, එමගින් නියාමනය කරන ලද උපයෝගිතා සමාගම් සහ ඇතැම් රජයේ කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ගේ දේශපාලන පරිත්‍යාග සඳහා සීමාවන් පැනවීය.
මෙම පියවර යටතේ, වාර්ෂිකව ඇමෙරිකානු ඩොලර් 250,000 කට වඩා වටිනා රජයේ වැඩකටයුතු භාරගන්නා සමාගම් මෙන්ම, නියාමනය කරන ලද ගෑස් සහ විදුලි උපයෝගිතා ආයතනවලට නව නීති යටතේ මැතිවරණ ප්‍රචාරක පරිත්‍යාග කිරීම තහනම් කරනු ඇත.
ඩෙට්රොයිට් ඡන්ද ගණන් කිරීම දිගටම
ඩෙට්රොයිට් හි මැතිවරණ නිලධාරීන් තැපැල් ඡන්ද (absentee ballots) සැකසීම දිගටම කරගෙන ගියේ ප්‍රාන්තයේ ඡන්ද ගණන් කිරීම නිම කිරීම සඳහාය.
ඩෙට්රොයිට් මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුවේ මෙහෙයුම් ප්‍රධානී ඩැනියෙල් බැක්ස්ටර්ට අනුව, මැතිවරණ දිනට පෙර ලැබුණු තැපැල් ඡන්ද 68,000 ක් පමණ දැනටමත් ගණන් කර අවසන්ය.
කල්තියා ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම (early voting) හෝ මැතිවරණ දිනයේදී පුද්ගලිකව පැමිණ ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම මගින් 135,000 ක් පමණ පිරිසක් ඡන්දය ප්‍රකාශ කර තිබුණි.
නිලධාරීන් අපේක්ෂා කළේ මැතිවරණ දිනයේදී ඡන්ද පෙට්ටි (drop boxes) හරහා තවත් තැපැල් ඡන්ද 10,000 සිට 12,000 දක්වා ප්‍රමාණයක් ලැබෙනු ඇති බවයි.
ඡන්ද පත්‍රිකා සැකසීම සහ සත්‍යාපනය කිරීම ගණන් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ වැදගත් කොටසක් ලෙස පැවතියද, බදාදා දින දේශීය වේලාවෙන් අලුයම 2.30 ට පෙර ප්‍රාන්තයේ අවසන් ප්‍රතිඵල ලබා ගත හැකි වනු ඇතැයි බැක්ස්ටර් මුලින් අපේක්ෂා කළේය.
ඩෙට්රොයිට් නිලධාරීන් ප්‍රාන්තයේ සමස්ත ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ ප්‍රතිශතය 40% ත් 45% ත් අතර වනු ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කර ඇත.
මැතිවරණයේ දේශපාලන ඇඟවුම්
ඩිමොක්‍රටික් ජයග්‍රහණ මගින් වොෂින්ටනයේ දේශපාලන භූ දර්ශනය වෙනස් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. එමගින් පක්ෂයට කොංග්‍රස් කටයුතු සහ ෆෙඩරල් පත්කිරීම් කෙරෙහි වැඩි බලයක් ලැබෙනු ඇත.
මෙම ප්‍රතිඵලවලින් ඉහළ යන ජීවන වියදම, ආර්ථික තත්ත්වයන්, ආගමන විගමන, රජයේ දූෂණය සහ ට්‍රම්ප් පරිපාලනයේ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ඡන්දදායකයින්ගේ කනස්සල්ල ද පිළිබිඹු වේ.
සෙනෙට් සභාවේ පාලනය තහවුරු කර ගැනීමත් සමඟ, ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයින් තම නව බහුතරය භාවිතා කරමින් පරිපාලනය පිළිබඳ වැඩි අධීක්ෂණයක් සිදු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ ප්‍රතිඵල පිළිබඳ පවතින අවිනිශ්චිතතාවය මගින් පක්ෂයට අවසානයේ කොපමණ ව්‍යවස්ථාදායක බලයක් ලැබේද යන්න තීරණය විය හැකිය.
රාත්‍රී කාලයේ ඡන්ද ගණන් කිරීමේදී මිචිගන්හි තරග කිහිපයක් තවමත් විසඳී නොතිබුණද, ජාතික සෙනෙට් සභාවේ ප්‍රතිඵලය 2026 අතුරු මැතිවරණයේ ප්‍රධාන වර්ධනයක් සනිටුහන් කර තිබුණි.